Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχικές Αναλύσεις - Παρεμβάσεις

30 Δεκεμβρίου 2025

Λίγο πριν το τέλος του ενός τετάρτου στου 21ου αιώνα, η ταχύτητα της ροής των εξελίξεων έχει επιταχυνθεί, τόσο που εξελίξεις είτε θετικές είτε αρνητικές είναι τόσες πολλές που άλλοτε θα έπαιρναν χρόνια για να συμβούν. Η Εξουσία έχει εξαπολύσει τη δράση της σε όλους τους κοινωνικούς, οικονομικούς, επιστημονικούς που αντί να απελευθερώνει τον άνθρωπο τον καθηλώνει ακόμα περισσότερο. Στον αντίποδα τα κοινωνικά κινήματα παρ’ όλες τις προσπάθειές τους ούτε εξελίσσονται ούτε δημιουργούν τις αναγκαίες ρωγμές για την πολυπόθητη έφοδο στον ουρανό. Ο Αναρχισμός δεν αποτελεί εξαίρεση. Πλέον οι αντιστάσεις και οι αγώνες μας είναι αυτοί της οπισθοφυλακής για να κρατηθούν τα κεκτημένα των δύο προηγούμενων αιώνων που με πολύ πόνο και αυταπάρνηση κερδίσαμε από την Εξουσία. Στο κείμενο αυτό, αναπτύσσω μερικά από τα θέματα του μακρύ αυτού καταλόγου που τα θεωρώ κομβικά για την σύγχρονη αναρχική σκέψη.

Υπάρχουν ορισμένα εμπόδια στην αναρχική σκέψη σήμερα. Υπάρχει ο διαχωρισμός της σκέψης από την πράξη, έτσι ώστε κανείς να μην μπορεί να βρει μέσα στη σκέψη καμία μορφή άμεσης δράσης. Αλλά η χειρότερη συσκότιση συμβαίνει όταν κανείς δεν μπορεί να βρει καμία σκέψη στις καθημερινές του δραστηριότητες. Αυτή η τελευταία χειρονομία περιλαμβάνει την κριτική εξέταση των πράξεών μας, προκειμένου να διακρίνουμε σε αυτές ένα ιδεολογικό πλαίσιο. Η προπαγάνδα της πράξης είναι, επομένως, σε αυτό το πλαίσιο, μόνο η εντατικοποίηση της ηγεμονικής προπαγάνδας, δηλαδή της ιδεοληψίας. Άρα, το παράδοξο είναι ότι όσοι επιχειρούν να ισχυριστούν ότι η σκέψη και η δράση πρέπει να επανενωθούν είναι εκείνοι που αρνούνται ριζικά τη σκέψη (όπου η «σκέψη» υπονοεί την νοητική ικανότητα να ασχολείται κανείς με την ιδεολογική κριτική).

Αναρχισμός, φευγαλέος ή καθολικός; Το ερώτημα αυτό φαίνεται σημαντικό επειδή εισάγει μια χρονική διάσταση. Είναι ο αναρχισμός ένας υποκειμενικός και αντικειμενικός μετασχηματισμός παρόμοιος με αυτό που οι λακανικοί ψυχαναλυτές αναφέρουν ως «πέρασμα» ή «πράξη»; Ή μήπως ο αναρχισμός σήμερα είναι μια εποχή που εκτείνεται πέρα ​​από τη φευγαλέα στιγμή; Αν ξεκινήσουμε με τον πραγματιστικό προσανατολισμό, είναι πιθανό να φανταστούμε τις δύο θέσεις ως αντίθετα άκρα: υπάρχουν πρακτικές που ανοίγουν προσωρινούς αυτόνομους χώρους -ο αναρχισμός μιας μόνο διαμαρτυρίας ή μιας πανκ ροκ παράστασης- και υπάρχουν αδύνατες επαναστατικές στιγμές που ονειρευόμαστε και ανοίγουν ένα θεμελιωδώς νέο κόσμο. Ωστόσο, και οι δύο αυτές θέσεις είναι παγιδευμένες σε ένα πλαίσιο που παραμελεί τη σύγχρονη στιγμή. Ο σημερινός κόσμος είναι ένας κόσμος επείγοντος και εθισμού. Ο σύγχρονος καπιταλισμός παρουσιάζει σε όλους μας στιγμές βαθιάς κρίσης. Η παγίδα είναι να μην ανταποκριθούμε σε αυτές τις στιγμές έντασης με επείγουσες πρακτικές απαιτήσεις: δίκτυα αμοιβαίας βοήθειας, εκστρατείες αλληλεγγύης και ούτω καθεξής. Ο κόσμος στον οποίο βρισκόμαστε σήμερα απαιτεί επείγουσες απαιτήσεις που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν μόνο με προσωρινές λύσεις: ένα νέο φάρμακο, μια ενημέρωση λογισμικού, ένα άλλο φεστιβάλ και ούτω καθεξής. Το κύκλωμα του επαναστατικού υποκειμένου δεν πρέπει ποτέ να βρεθεί παγιδευμένο σε μια κίνηση έντασης –υποκειμενικής ένδειας– προς μια «γρήγορη λύση» που προκαλεί μια επιθυμία και στη συνέχεια μια υποτροπή στην υποκειμενική ένδεια. Σήμερα δεν είναι η ώρα για υπομονή (θα λογαριαστούμε αργότερα), για μια άρνηση της απάντησης στις επείγουσες απαιτήσεις των σύγχρονων...

Περισσότερα …