Λεπτομέρειες

ngnm

Σύγχρονη σκέψη

04 Φεβρουαρίου 2025

Ο Ed Simon εξετάζει τη ζωή του Alexander Berkman, αναρχικού, επίδοξου δολοφόνου και Luigi Mangione του 19ου αιώνα

Από τον Ed Simon*

*Επεξήγηση: Το κείμενο προέρχεται από μη αναρχικό ή γενικά ελευθεριακό Μέσο.

Ντυμένος με ένα γκρίζο κοστούμι και μια λευκή γραβάτα που αγόρασε από το πολυκατάστημα Kaufmann Brothers και με μια επαγγελματική κάρτα που έφερε το ψευδώνυμο «Simon Bachman», δήθεν ένας πράκτορας ευρέσεως εργασίας στη Νέα Υόρκη, ο εικοσιπεντάχρονος Ρώσος αναρχικός Alexander Berkman στεκόταν έξω από το κτίριο Chronicle-Telegraph του Πίτσμπουργκ μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα του 1892. Περίμενε τον βιομήχανο Henry Clay Frick, πρόεδρο της πρόσφατα ενοποιημένης εταιρείας Carnegie Steel Corporation, να επιστρέψει από την καθημερινή του παρτίδα χαρτιών στο Duquesne Club.

Στην τσέπη του Berkman βρισκόταν ένα κοντόκαννο περίστροφο διαμετρήματος 38 χιλιοστών. Στην άλλη ένα στιλέτο δώδεκα ιντσών. «Η ιστορία του κόσμου είναι με το μέρος μου», μουρμούριζε ο αναρχικός Kirilov  του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι στους Δαίμονες, και χωρίς αμφιβολία ο Μπέρκμαν συμμεριζόταν παρόμοια συναισθήματα.

Μόνο που ο Kirilov ήθελε να πεθάνει για την αδελφοσύνη των ανθρώπων, ενώ ο Berkman πίστευε ότι έπρεπε να σκοτώσει για την ίδια. Ωστόσο, ήταν τόσο νευρικός ο βιβλιοφάγος και με τα γυαλιά στο μάτι Berkman που έπεσε αδέξια πάνω στον Φρικ καθώς ο πρώτος κατέβαινε από το ασανσέρ, παραλίγο να του πέσει το περίστροφό του.

Η δολοφονία δεν ήταν κάτι φυσικό για τον μελετηρό Berkman, ο οποίος θα επιχειρηματολογούσε το 1912 στα «Απομνημονεύματα ενός αναρχικού στη φυλακή» ότι «η απανθρωπιά του ανθρώπου προς τον άνθρωπο δεν είναι η τελευταία λέξη. Η αλήθεια βρίσκεται βαθύτερα. Είναι η οικονομική δουλεία... που έχει μετατρέψει την ανθρωπότητα σε λύκους και πρόβατα». Ο αναρχικός ήθελε να παραδειγματίσει τον Frick εξαιτίας αυτής της οικονομικής δουλείας. Και έτσι, κατά κάποιο τρόπο, θα το έκανε.

Ο αναρχισμός έχει μια ιλιγγιώδη σειρά από αιρέσεις. Αναρχοκομμουνισμός, αναρχοσυνδικαλισμός, αναρχοκολεκτιβισμός- αμοιβαιότητα, ατομικισμός, παρανομία. Σίγουρα είναι αφοσιωμένοι στην πράξη -όπως θα έπρεπε να δείχνει το παράδειγμα του Berkman- και οι αναρχικοί είχαν το μερίδιό τους σε βραχύβιες πολιτικές επιτυχίες, από τους λίγους μεθυστικούς μήνες της Παρισινής Κομμούνας το 1871 μέχρι τη Μαχνοβσχίνα στη νότια Ουκρανία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, τη σύγχρονη Τσιάπας των Ζαπατίστας και τους Κούρδους επαναστάτες στη Ροζάβα.

Ενώ ο κομμουνιστής βρίσκει τη λύτρωση στο κράτος και ο καπιταλιστής στην εταιρεία, ο αναρχικός αντιλαμβάνεται τη λύτρωση που του προσφέρουν οι φίλοι και οι γείτονες, η οικογένεια και οι σύντροφοι.

Ωστόσο, σε σύγκριση με τους ενίοτε συντρόφους και συχνά αντιπάλους τους, τους μαρξιστές-λενινιστές, οι οποίοι στο απόγειο της δύναμής τους κυβερνούσαν πάνω από το ένα τρίτο του πλανήτη, ο αναρχισμός -τουλάχιστον στον σύγχρονο κόσμο- σπάνια επιχειρείται. Και έτσι, απαιτείται μια ορισμένη φανταστική ώθηση, μια λυρική ευαισθησία, μια λογοτεχνική προοπτική.

Ενώ ο κομμουνιστής βρίσκει τη λύτρωση στο κράτος και ο καπιταλιστής στην εταιρεία, ο αναρχικός αντιλαμβάνεται τη λύτρωση όπως τη μεταδίδουν οι φίλοι και οι γείτονες, η οικογένεια και οι σύντροφοι. Είτε βίαιος είτε ειρηνιστής, «Αναρχισμός σημαίνει ότι πρέπει να είσαι ελεύθερος», γράφει ο Berkman στο βιβλίο του με τον γοητευτικό τίτλο ABC of Anarchism, «ότι κανείς δεν πρέπει να σε υποδουλώσει, να...

Περισσότερα …