Λεπτομέρειες

ngnm

Ιστορία Κοινωνικών Κινημάτων

24 Ιουνίου 2025

Daniel al-Rashid*

Η ριζοσπαστική ιστορία είναι γεμάτη με άγνωστους ανθρώπους, ανώνυμες φιγούρες που ωστόσο -με τον δικό τους ταπεινό τρόπο- συνέβαλαν στην ανάπτυξη του σοσιαλισμού και του εργατικού κινήματος γενικότερα. Ορισμένοι ήταν πολύ σημαντικοί, άλλοι λιγότερο. Ένα παράδειγμα ανθρώπου που εμπίπτει στην τελευταία κατηγορία είναι ο William Edwell Harcourt. Σχεδόν τίποτα δεν έχει γραφτεί γι' αυτόν μέχρι σήμερα- το παρόν άρθρο είναι, απ' όσο γνωρίζω, το πρώτο που ασχολείται άμεσα μαζί του. Θα ήταν ουσιαστικά αδιάφορος, αν δεν είχε δύο πολύ ιδιαίτερες τιμές: ήταν ο πρώτος Αυστραλός διεθνιστής σοσιαλιστής και συμμετείχε στο Συνέδριο της Χάγης της Πρώτης Διεθνούς - την ιδρυτική διάσπαση μεταξύ μαρξιστών και αναρχικών.

Τι ήταν η Πρώτη Διεθνής;

Η Διεθνής Ένωση Εργαζομένων (International Workingmen’s Association - IWMA) ιδρύθηκε το 1864 με την προτροπή Γάλλων μουτουελιστών και Βρετανών συνδικαλιστών, οι οποίοι συνειδητοποίησαν την πρακτική σημασία του διεθνούς συντονισμού μεταξύ των εργατών για να αποτραπεί η εισαγωγή απεργοσπαστών από ξένες χώρες κατά τη διάρκεια απεργιών. Η οργάνωση, που ήταν κυρίως αγγλική και γαλλική και είχε έδρα το Λονδίνο, δέχτηκε επίσης ριζοσπάστες Ιταλούς, Πολωνούς και Γερμανούς μετανάστες, όπως ο Καρλ Μαρξ, ο οποίος συμμετείχε στην επιτροπή για τη σύνταξη του Καταστατικού. Μέσα σε λίγα χρόνια, η Διεθνής επεκτάθηκε γρήγορα και συμπεριέλαβε πολύ ενεργά τμήματα στην Ιταλία, την Ισπανία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ελβετία, καθώς και μικρότερα τμήματα που εκπροσωπούσαν άλλες χώρες.

Αν και μια πλήρης περιγραφή της Διεθνούς και των εσωτερικών της διαφορών δεν είναι το αντικείμενο αυτού του άρθρου, μια γρήγορη εξήγηση είναι απαραίτητη. Κατά την ίδρυση της Διεθνούς, αποφασίστηκε η δημιουργία ενός Γενικού Συμβουλίου για τη διευκόλυνση των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων εργατικών ενώσεων που ανήκαν σε αυτήν. Ο Μαρξ εξελέγη στο όργανο αυτό ως ένας από τους Γερμανούς εκπροσώπους του.

Με την πάροδο του χρόνου, το Συμβούλιο άρχισε να εκπροσωπεί τις απόψεις του Μαρξ, ακόμη και όταν αυτές απέκλιναν από τις ευρύτερες απόψεις των μελών της IWMA. Η τάση του Μαρξ και των συμμάχων του (συμπεριλαμβανομένου του Ένγκελς και των άλλων Γερμανών σοσιαλδημοκρατών) ήταν να συγκεντρώσουν την εξουσία στο Γενικό Συμβούλιο, δήθεν για να κάνουν την οργάνωση πιο αποτελεσματική, δίνοντας στο σώμα της IWMA έναν εγκέφαλο. Ο Μαρξ και οι σύμμαχοί του προσπάθησαν να δώσουν εντολή για μια πολιτική στρατηγική στα τμήματα της IWMA, για να τα ωθήσουν να συμμετάασχουν στις εκλογές- αποφάσισε ότι «η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας» ήταν ένα ουσιαστικό καθήκον των εργατών και των οργανώσεών τους. Πρακτικά μιλώντας, αυτή η κατάκτηση θα έπαιρνε τη μορφή της κατάκτησης της εξουσίας από τους σοσιαλιστές μέσω του κοινοβουλίου.

Στην άλλη πλευρά της μάχης ήταν ο Μπακούνιν και οι ομοσπονδιακοί, σοσιαλεπαναστάτες σύντροφοί του, οι οποίοι είχαν εισέλθει στη Διεθνή μετά τη διάλυση της προηγούμενης διεθνούς συμμαχίας τους και την επανασύστασή τους ως τμήμα της IWMA, με έδρα τη Γενεύη της Ελβετίας. Οι φεντεραλιστές της Διεθνούς θεωρούσαν ότι η συμμετοχή των εργατών στο κοινοβούλιο οδηγούσε αναπόφευκτα στον εκφυλισμό του εργατικού κινήματος- αντίθετα, πίεζαν για αγώνα μέσω της εργατικής δράσης.

Αν και αρχικά -και αφελώς, όπως οι ίδιοι παραδέχτηκαν- ψήφισαν να δοθούν στο Γενικό Συμβούλιο σημαντικές εξουσίες στο πλαίσιο...

Περισσότερα …