Από το ευρύ φάσμα του αναρχικού Τύπου που έχει κυκλοφορήσει στην Ιβηρική Χερσόνησο με μια πληθώρα εφήμερων ή βραχύβιων εκδοτικών εγχειρημάτων, πρέπει να επισημανθεί ως δημιουργικό αντίβαρο για τη μακροβιότητα και την επιμονή της η αναρχική εφημερίδα «Tierra y Libertad» (Γη και Ελευθερία).
Τόσο πολύ που έγινε σχεδόν ακούσια, κατά τη διάρκεια της περιόδου που αναλύουμε σε αυτές τις γραμμές, το επίσημο όργανο των αναρχικών ομάδων του ισπανικού κράτους. Θα πρέπει να θυμόμαστε, για να μην κάνουμε λάθη εκτίμησης, ότι μόνο το 1927, όταν ιδρύθηκε η Ιβηρική Αναρχική Ομοσπονδία (FAI), αυτή η εφημερίδα θα γίνει το «επίσημο» όργανο του οργανωμένου αναρχισμού της χώρας.
Αλλά νωρίτερα, και αυτή είναι η περίοδος που παρουσιάζουμε εδώ, από το 1904 έως το 1923, θα κερδίσει σταδιακά μια πολύ σημαντική υποστήριξη από τον οργανωμένο αναρχισμό, η οποία θα αντικατοπτριστεί και θα ενισχυθεί στην καλύτερη περίοδό της, από το 1910 έως το 1919.
Μια σύντομη ιστορία της έκφρασης και της κραυγής της εξέγερσης «Zemlia i Volia» (Γη και Ελευθερία) μας φέρνει πιο κοντά στον ρωσικό λαϊκισμό στον αγώνα του ενάντια στο τσαρικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα και στην ένθερμη επιθυμία του για ελευθερία και δικαιοσύνη του ρωσικού λαού.
Αργότερα, αυτή η κραυγή οργισμένης και επιθυμητής ελευθερίας διέσχισε τα σύνορα και έγινε ο τίτλος ορισμένων εφημερίδων εμπνευσμένων από τον αναρχοκομμουνισμό. Έτσι, τον Οκτώβρη του 1884, εμφανίστηκε στο Παρίσι με το όνομα «Terre et Liberté». Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1888, στην πόλη Gracia (σημερινή συνοικία της Βαρκελώνης), δημιουργήθηκε η πρώτη εφημερίδα με τίτλο «Tierra y Libertad» με σαφώς αναρχοκομμουνιστικό περιεχόμενο, της οποίας κύριοι συντάκτες ήταν οι Emilio Hugas και Martín Borras Javè.
Ακολουθώντας αυτό το χρονολογικό νήμα, με τη λεπτομέρεια που μας δίνει ο ιστορικός ειδικός στον αναρχικό Τύπο, Francisco Madrid, στο βιβλίο του «Solidarity Worker and journalism of the roots» (Αλληλεγγύη των εργαζομένων και δημοσιογραφία από τα κάτω) σχετικά με αυτή την εφημερίδα, στο πρώτο της τεύχος μας διαβεβαίωνε:
«Το κεφάλαιο, η ιδιοκτησία, η εξουσία, αυτός είναι ο κοινός εχθρός. Σε αυτόν πρέπει να κατευθύνονται όλες οι επιθέσεις μας, διδάσκοντας στον λαό όλα τα εγκλήματα, τις προδοσίες και τις απάτες που έχουν επικυρωθεί για να κυριαρχήσουν στον κόσμο και να αποδείξουν με καθαρό βλέμμα τον λόγο για τον οποίο όλοι οι απόγονοι έχουν το καθήκον να τον πολεμήσουν χωρίς ανακωχή ή έλεος, γιατί αυτός δεν το είχε ποτέ και δεν θα το έχει ποτέ από εμάς». (σελ. 73)
Αυτό το πρώτο στάδιο ήταν σύντομο χρονικά, με μόνο 23 τεύχη να έχουν εκδοθεί, αλλά χρησίμευσε ως βάση για τη διασύνδεση των αναρχικών ομάδων που άρχιζαν να σχηματίζονται σε όλη τη χώρα.
Στη συνέχεια, ήδη στον 20ό αιώνα, εμφανίστηκε στη Μαδρίτη μια άλλη εφημερίδα με τον τίτλο «Tierra y Libertad», η οποία θα συνδεόταν με το έργο της αναρχικής προπαγάνδας που ανέπτυξε η οικογένεια Urales. Κατά την περίοδο από τις 25 Ιανουαρίου 1902 έως τις 25 Αυγούστου 1904, η «Tierra y Libertad» αντικατέστησε το «Παράρτημα» της «La Revista Blanca» και μέσα σε αυτό το σύντομο διάστημα έγινε ημερήσια εφημερίδα, συγκεκριμένα από τον Αύγουστο του 1903 έως το τέλος του ίδιου έτους.
Διάφορες δυσκολίες οδήγησαν στη μεταφορά της εφημερίδας «Tierra y Libertad» στη Μαδρίτη, με την ευθύνη της αναρχικής ομάδας «4 Μαΐου» της πόλης, η οποία κατάφερε να συγκεντρώσει διάφορες άλλες αναρχικές ομάδες για να υποστηρίξουν την έκδοση. Το ίδιο συνέβη και στη Βαρκελώνη, όταν δημιουργήθηκε μια άλλη αναρχική ομάδα με το ίδιο όνομα «4 Μαΐου», η οποία θα γινόταν μέρος της συντακτικής ομάδας της εφημερίδας.
Η καταστολή που ασκήθηκε στη Μαδρίτη το 1906 κατά της έκδοσης «Tierra y Libertad» και των ίδιων των αναρχικών ομάδων οδήγησε στη μεταφορά της έδρας της στην πόλη της Βαρκελώνης τον Νοέμβρη του ίδιου χρόνου.
Ακολουθώντας την ιστορική περιγραφή του Francisco Madrid, στο προαναφερθέν βιβλίο, σχετικά με την αλλαγή έδρας και τη σταδιακή σημασία που αποκτούσε η αναρχική έκδοση, ο συγγραφέας επισημαίνει: «εκπλήρωσε δύο βασικές λειτουργίες στο πλαίσιο του αναρχισμού της Βαρκελώνης: αφενός, ενοποίησε τους στόχους των ομάδων που συγκεντρώνονταν στο περιβάλλον τους και, αφετέρου, λειτούργησε ως συντονιστής και σύνδεσμος μεταξύ τους» (... ) «Η εξέλιξή τους θα πολώσει τις προσπάθειες των αναρχικών ομάδων προς έναν κοινό στόχο. Σταδιακά θα γίνει ο θεματοφύλακας της αναρχικής θεωρίας, αποκτώντας και εδραιώνοντας έτσι ένα κύρος ως υποχρεωτικό σημείο αναφοράς. Αν και ποτέ δεν έγινε ημερήσια εφημερίδα, παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν, είναι αναμφίβολο ότι κατά κάποιον τρόπο χρησιμεύει ως βαρόμετρο για τη μέτρηση του βαθμού συνοχής και δύναμης που έχει επιτύχει το αναρχικό κίνημα». (Σελ. 76-77)
Ωστόσο, η εδραίωση της εφημερίδας στην καταλανική πόλη δεν ήταν εύκολη λόγω οικονομικών προβλημάτων που την οδήγησαν να διακόψει την πορεία της αρκετές φορές. Επίσης, τα γεγονότα και η εξέγερση που προκάλεσε η Τραγική Εβδομάδα σε διάφορες πόλεις γύρω από τη Βαρκελώνη το 1909 οδήγησαν στην παρανομία της εφημερίδας και στη βίαιη καταστολή των αναρχικών προπαγανδιστών και εκδοτών.
Θα είναι στην τέταρτη εποχή της αναρχικής εφημερίδας, που διαρκεί από τις 24 Φεβρουαρίου 1910 έως τις 15 Ιανουαρίου 1919, όπου η «Tierra y Libertad» κατάφερε να συγκεντρώσει και να διαδώσει το ελευθεριακό της μήνυμα σε μεγάλο μέρος της Ιβηρικής Χερσονήσου, καθιστώντας την πιο αναγνωρισμένη εκπρόσωπο της αναρχικής σκέψης εκείνης της εποχής.
Ακολουθώντας την ιστορική ανάλυση του Francisco Madrid σχετικά με αυτή τη χρυσή εποχή της αναρχικής εφημερίδας, αυτό μας δείχνει ότι «σταδιακά, η "Tierra y Libertad” αναλαμβάνει το ρόλο του θεματοφύλακα της «αναρχικής ορθοδοξίας». Η άνευ όρων υποστήριξη που έλαβε από όλους τους ισπανικούς ελευθεριακούς τομείς της επέτρεψε να θέσει τα θεμέλια για την ανάπτυξη της αναρχικής οργάνωσης. Ως υποχρεωτικό σημείο αναφοράς, αποτέλεσε την πλατφόρμα υποστήριξης και ενθάρρυνσης για τη δημιουργία διαφόρων περιφερειακών αναρχικών ομοσπονδιών, στις οποίες παρείχε ολοκληρωμένη ενημέρωση ανά πάσα στιγμή. Από αυτή την προνομιακή θέση, ύψωσε τη σημαία του διεθνισμού, ενάντια στον παρεμβατισμό ορισμένων αναρχικών που τάχθηκαν στο πλευρό των Συμμάχων στον Μεγάλο Πόλεμο, κάτι που η εφημερίδα θεώρησε αμέσως ως «επικίνδυνη απόκλιση». (Σελ. 84)
Ήταν επίσης μεγάλος υποστηρικτής του ελευθεριακού συνδικαλισμού και υποστήριζε όλες εκείνες τις πρωτοβουλίες και απεργίες που αντιπροσώπευαν μια σημαντική πρόοδο στον δρόμο της απελευθέρωσης των εργαζομένων και στην οργανωμένη δομή του συνδικαλισμού με α-κρατικό περιεχόμενο, με στόχο την άμεση πάλη για την επίτευξη της επιθυμητής «κοινωνικής επανάστασης» προς μια αναρχική κοινωνία.
Σημαντικά γεγονότα όπως η Μεξικανική Επανάσταση (1910-1913) ή η Ρωσική Επανάσταση (1917) αναδείχθηκαν σαφώς από την αναρχική εφημερίδα, στην προσπάθειά της να αναδείξει όλα όσα είχαν θετικό χαρακτήρα και παραβίαζαν την κυριαρχία της γης ή της αστικής τάξης στο δρόμο προς μια νέα κοινωνία χωρίς αφέντες και σκλάβους.
Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και άλλα στοιχεία ανάλυσης σχετικά με αυτή την α-κρατική εφημερίδα που μπορεί να είναι ενδιαφέροντα, αλλά προτιμούμε να δώσουμε μια ελάχιστη βιβλιογραφία για το «Tierra y Libertad» που μπορεί να σας καθοδηγήσει για μια λεπτομερή ανάλυσή του.
Και πάνω απ' όλα σας προσκαλούμε να μπείτε στις σελίδες της, στη γλώσσα της, στις εκφράσεις της, στον λόγο της που είναι πάντα γεμάτος με μια σαφή δέσμευση για την ελευθερία με κεφαλαία γράμματα, αυτή που ο φαντασιακός ελευθεριακός πάντα επιθυμούσε και που ακόμα και σήμερα συνεχίζει να επιθυμεί με την ίδια ζωτική και κοινωνική ένταση.
Τέλος, στον τομέα των ευχαριστιών, θέλουμε να τιμήσουμε όλους όσοι κατέστησαν δυνατή την πρόσβαση του αναγνώστη και του μελετητή σε αυτή τη συλλογή της «Tierra y Libertad» (1904-1923) μέσω του διαδικτύου.
Πολλοί είναι οι συνάδελφοι που το έκαναν εφικτό μέσω μιας αργής αλλά αποτελεσματικής διαδικασίας. Πρώτα απ' όλα θέλουμε να επισημάνουμε το έργο που ανέπτυξε το Ινστιτούτο Κοινωνικλής Ιστορίας του Άμστερνταμ, βασική πηγή του μεγαλύτερου μέρους της συλλογής της «Tierra y Libertad», χωρίς την οποία θα ήταν πολύ δύσκολο να διατηρηθεί η χρονολογική της σειρά. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στους συναδέλφους αυτού του Ινστιτούτου, Kees Rodenburg και Jaap Kloosterman, για την αποτελεσματική και φιλική δουλειά τους που έφερε το έργο στο μέγιστο. Τέλος, ευχαριστούμε τον Paco Madrid για τη συνεχή δουλειά του σε σχέση με τη διάδοση του ελευθεριακού Τύπου και ειδικά για το τεχνικό έργο απλοποίησης που έχει κάνει με τη συλλογή «Γη και Ελευθερία» που σας παρουσιάζουμε σε αυτές τις σελίδες.
*Πηγή: https://www.facebook.com/DifusionDelAnarquismo Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης. Σχετικός σύνδεσμος: https://www.cedall.org/Documentacio/Castella/cedall203506000_Redencion_Alcoy.htm?fbclid=IwY2xjawMafDlleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFHcjhIRXBSdzBxVVJ6ejZuAR5NMKavWZwzdByjD8BKREeHyvLySyAudGb-cIoLP8UBhn7dppkySClmY1n2Fg_aem_Ti7MM6Id15naZfMPeRxyAw
