Σε αυτό το κείμενο θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί ο αναρχισμός δεν αποτελεί μια προσφιλής ιδέα στο μυαλό των ανθρώπων. Με γνώμονα φυσικά τις διαπιστώσεις που μας φέρνουν στην αυγή του δεύτερου τέταρτου του 21ου αιώνα που μόλις μπήκε να τρέχουν καταιγιστικά. Παραφράζοντας την γνωστή ρήση για το τις πταίει, η μία συνθήκη (λαός) δεν αναιρεί ούτε έρχεται σε αντίθεση με την δεύτερη (Αναρχίζουμε). Μπορεί και η δυο να είναι σωστές είτε λάθος, το ζήτημα είναι ότι είτε ρίξουμε το φταίξιμο εξωτερικά (δεν μας καταλαβαίνουν), είτε εσωτερικά (κάτι κάνουμε λάθος) το αποτέλεσμα γυρνάει πίσω ως γράμμα στον παραλήπτη του. Φυσικά όπως και σε όλα τα γραπτά μου δεν με ενδιαφέρει να εκφράσω απλά μια γκρίνια, αλλά μια αγωνία για τα τεκταινόμενα.
Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ζούμε κάτω από το πιο ισχυρό και βάναυσο σύστημα που έχει δει η πρόσφατη ιστορία, σε παγκόσμιο επίπεδο. Μπροστά στην υποχώρηση των κοινωνικών διεκδικήσεων, δεν χάνει καμία ευκαιρία να ενδυναμωθεί και να ανανεωθεί, οποτεδήποτε και οπουδήποτε. Ο καπιταλισμός δεν δημιουργεί απλώς διαφορετικούς νόμους και εργαλεία για να διατηρήσει την επιβίωσή του, αλλά καταφέρνει να περιφράξει, να περιορίσει και να ελέγξει οτιδήποτε έχει ποτέ δημιουργηθεί – εντός ή εκτός του. Ακόμα και φαινομενικά αντίθετες σε αυτόν ιδέες ή διεκδικήσεις χρησιμοποιούνται για να εξυπηρετήσουν στην τελική το σύστημα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, και αν δεν μπορεί να οικειοποιηθεί μια ιδέα ή να ενσωματώσει ένα κίνημα, μπορεί εύκολα να το αφοπλίσει, να το αφομοιώσει ή να το διαστρεβλώσει μέσω των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η Εξουσία έχει αναπτύξει κάθε είδους φορείς που να την εξ-υπηρετούν, όπως το κοινοβουλευτικό σύστημα, τα μέσα ενημέρωσης, τις αγορές, τα πολιτικά κόμματα, τα δίκτυα κατασκοπείας, το στρατό, την αστυνομία, τις τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, πολλούς ιεραρχικούς θεσμούς, μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ), φιλανθρωπικές οργανώσεις, επιχειρήσεις, εθνικισμό, θρησκεία, εκπαίδευση, μέσα ενημέρωσης και αθλητισμό. Επιπλέον, το Κράτος ενθαρρύνει τη διαιώνιση ακίνδυνων διαδηλώσεων και διαμαρτυριών, ενώ επιβάλλει πολλούς περιορισμούς: παρακολούθηση, φωτογράφιση και παρακολούθηση των συμμετεχόντων. Με αυτόν τον τρόπο, το Κράτος μπορεί τουλάχιστον να επωφεληθεί με αρκετούς τρόπους: γνωρίζει ότι είναι ένας καλός τρόπος για τους ανθρώπους να εκδηλώσουν τον θυμό και την απογοήτευσή τους χωρίς αποτέλεσμα. Βλέπε, αγανακτισμένους, Τέμπη, Φοιτητικά, Αγροτικά, κοκ.
Το δημοκρατικό καθεστώς δεν είναι απλώς ένα πολιτικό σύστημα, αλλά ένα ιδεολογικό εργοστάσιο συναίνεσης και διαχείρισης που περιλαμβάνει όλους αυτούς τους θεσμούς και φορείς που ανέφερα παραπάνω. Όλοι αυτοί υπηρετούν το σύστημα με διαφορετικούς τρόπους, ενώ παράλληλα λειτουργούν για να απορρίψουν οποιεσδήποτε σοβαρές και αποτελεσματικές ιδέες ή δραστηριότητες που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τον καπιταλισμό. Όλοι αυτοί οι θεσμοί έχουν χτιστεί σε ένα ιεραρχικό σύστημα. Η δουλειά αυτών των θεσμών δεν είναι απλώς να επιτρέπουν στους ανθρώπους στην κορυφή να λαμβάνουν όλες τις αποφάσεις, αλλά να καθιστούν τα άτομα στη βάση άφωνα και πλήρως εξαρτημένα από αυτούς στην κορυφή. Ο σκοπός αυτών των θεσμών είναι να κάνουν τους ανθρώπους να ξεχάσουν το ατομικό τους μυαλό, τις ιδέες και τα ενδιαφέροντά τους, τη δημιουργικότητά τους και, τέλος, την αυτεξούσια δράση τους για να αλλάξουν την κοινωνία.
Εν ολίγοις, το σύστημα χρησιμοποιεί τα μέσα ενημέρωσης για να πείσει τους ανθρώπους να ψωνίζουν περισσότερο και να καταναλώνουν περιττά αγαθά, βομβαρδίζοντάς τους με διαφημίσεις, ενώ παράλληλα τους βάζει σε χρέη. Προσπαθεί να πείσει τους ανθρώπους ότι αυτός είναι ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος ζωής και ότι η εκμετάλλευση, η φτώχεια, ο ρατσισμός, η πατριαρχία, η έλλειψη στέγης, η μη πρόσβαση στην υγεία και η ανεργία υπήρχαν πάντα σε όλη την ιστορία. Αυτό είναι το σύγχρονο καθεστώς στο οποίο ζούμε. Μας αναγκάζει να κάνουμε ό,τι θέλει και μας επιβάλλει ό,τι όρους το βολεύει.
Από τις απαρχές του, ο Αναρχισμός δεν απορρίπτει απλώς εντελώς όλους αυτούς τους όρους και τους περιορισμούς, αλλά απορρίπτει και το ίδιο το σύστημα που τα δημιούργησε όλα αυτά. Ο Αναρχισμός είναι ο μόνος πραγματικός εχθρός του συστήματος και αγωνίζεται και το καταπολεμά με διαφορετικούς τρόπους. Δυστυχώς, η πλειοψηφία του γενικού πληθυσμού δεν αναγνωρίζει ή δεν κατανοεί τι είναι στην πραγματικότητα ο Αναρχισμός. Αλλά ακόμη και όσοι έρχονται σε επαφή με τις ιδέες μας τις βρίσκουν παράξενες ή μη λειτουργικές. Δεν πιστεύουν ότι η κοινωνία μπορεί να οργανωθεί από τον ίδιο τον λαό, ούτε πιστεύουν ότι μπορεί να επιτευχθεί μια αταξική και μη ιεραρχική κοινωνία, δηλαδή πόσο μάλλον η Αναρχία. Αν δε προσθέσουμε και αδυναμία κατανόησης της έννοιας ελευθεριακός κομμουνισμός και την υποσυνείδητη ταύτιση του με ή ως καθεστώς, παρά έναν τρόπο κοινωνικής – οικονομικής οργάνωσης, τότε τα πράγματα περιπλέκονται ακόμα περισσότερο.
Οι άνθρωποι δυσκολεύονται να κατανοήσουν ότι είναι δυνατό να αυτοδιευθύνουν ολόκληρη την κοινωνία και να λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις για τον εαυτό τους. Οι άνθρωποι δεν πιστεύουν ότι χωρίς ηγεσίες και διευθυντές, θα μπορούσαν οι ίδιοι να κάνουν όλη τη δουλειά σε κάθε τομέα: από το Εθνικό Σύστημα Υγείας, μέχρι την εκπαίδευση, τις μεταφορές, τις κατασκευαστικές εργασίες, τη γεωργία, τα καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ, τους Δήμους και άλλες υπηρεσίες στην κοινωνία. Δεν μπορούν να αποδεχθούν αν και κατά βάθος το γνωρίζουν, ότι εμείς είμαστε οι άνθρωποι που δημιουργούν το κεφάλαιο και όχι το αντίθετο. Οι πολιτικοί και τα κάθε λογής μέσα ενημέρωσης υπενθυμίζουν καθημερινά ότι οι πλούσιοι είναι αυτοί που συντηρούν την κοινωνία, δημιουργώντας εργασία που φέρνει ευημερία σε όλους μας, γι' αυτό πρέπει να τους είμαστε ευγνώμονες. Στην πραγματικότητα, αυτοί οι οργανισμοί μας κρύβουν την αλήθεια ότι η εργασία και το εργατικό δυναμικό ήρθαν πρώτα, και τα χρήματα και τα κεφάλαια δεύτερα. Με άλλα λόγια, η εργασία και το εργατικό δυναμικό είναι αυτά που δημιουργούν τον πλούτο που συντηρεί το κράτος και τους καπιταλιστές. Η ιστορία των ανθρώπων έχει δείξει ότι οι άνθρωποι έχουν ζήσει χωρίς το κράτος και τον καπιταλισμό.
Πέρα όμως από αυτά υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας που εξηγεί γιατί ο Αναρχισμός δεν είναι δημοφιλής. Οι ίδιοι που απαρτίζουμε το κίνημα δεν είμαστε τόσο ενεργοί όσο χρειάζεται. Είμαστε διχασμένοι μεταξύ μας, αντί να έχουμε αλληλεγγύη και υποστήριξη ο ένας για τον άλλον, επικρίνουμε αμφότεροι και γράφουμε ο ένας για τον άλλον. Αν και αυτοαποκαλούμαστε οι πραγματικοί μαχητές ενάντια στο σύστημα, πολλοί από εμάς πιθανότατα έχουμε υιοθετήσει μια καπιταλιστική- μικροαστική νοοτροπία ή έχουμε υποστεί μεγάλες επιρροές από αυτήν. Δεν επικοινωνούμε συχνά, ούτε καν με τους συντρόφους μας. Είμαστε ατομικιστές ή αποκομμένοι από τις κοινότητές μας. Δεν μοιραζόμαστε τα προβλήματα των κοινοτήτων μας και δεν συμμετέχουμε πραγματικά όταν αγωνίζονται για τα αιτήματά τους. Πιστεύουμε στην μαζική κοινωνική επανάσταση, κι όμως περιθωριοποιούμαστε μένοντας σε μια γωνία, είτε μη κάνοντας τίποτα, είτε πολύ λίγα παραμένοντας στην ουρά των εξελίξεων, επιβεβαιώνοντας την αυταπάτη εξακολουθώντας όμως να αυτοαποκαλούμαστε ενεργοί αναρχικοί. Στην εποχή της υποχώρησης των διεκδικήσεων οι Αναρχικοί μέσα από την άμεση δράση τους παραμένουν οπισθοφυλακή ή η τελευταία γραμμή άμυνας. Χρειάζεται ο αναστοχασμός που θα εμπνεύσει για την αντεπίθεση και να βοηθήσει προσκαλώντας τους ανθρώπους να αγωνιστούν για την υπόθεση τους που δεν είναι άλλη από την χειραφέτηση όλων μας. Για να γίνει αυτό όμως πρέπει να χαράξουμε ως κίνημα νέες στρατηγικές, που να ξεφεύγουν από την χωρική μας αυτοαναφορικότητα. Αλλιώς ο γιαλός θα παραμένει στραβός αφού και εμείς στραβά θα αρμενίζουμε παρέχοντας βορά στην Εξουσία όσο ελεύθερο και δημόσιο χώρο παρέμεινε εκτός της βαρβαρότητας.
Αργύρης Αργυριάδης
