Ο κομμουνισμός είναι ο στόχος μας, το τελικό σημείο της διαδικασίας που καταστρέφει τον καπιταλισμό. Σημαίνει την κατάργηση των ταξικών διακρίσεων, της μισθωτής εργασίας και του κράτους. Ο κομμουνισμός αφορά τη μεταμόρφωση ολόκληρης της δομής της κοινωνικής ζωής, την πλήρη κατάργηση του καπιταλιστικού συστήματος.
Ο καπιταλισμός δεν είναι απλώς ένα οικονομικό σύστημα. Είναι ένα σύστημα κοινωνικού ελέγχου που φτάνει σε κάθε πτυχή της ζωής. Ελέγχει τον χρόνο, την εργασία και την επιβίωση μέσω των αγορών, των μισθών και του εξαναγκασμού. Κάτω από τον καπιταλισμό, οι άνθρωποι πρέπει να πουλήσουν την ικανότητά τους να εργάζονται για να ζήσουν. Κάτω από τον κομμουνισμό, θα αναδιαρθρώσουμε τη ζωή γύρω από την αλληλεγγύη, την αυτοδιάθεση και τη συλλογική πρόσβαση σε ό,τι χρειαζόμαστε για να ζήσουμε και να ευημερήσουμε.
Στον καπιταλισμό, τα πράγματα παράγονται ως εμπορεύματα που πωλούνται με σκοπό το κέρδος. Ένας καπιταλιστής δεν κατασκευάζει μια καρέκλα επειδή οι άνθρωποι χρειάζονται να καθίσουν, αλλά επειδή μπορεί να πωληθεί για να βγάλει χρήματα. Σήμερα, τα πάντα έχουν εμπορευματοποιηθεί – το φαγητό μας, τα σπίτια μας, ακόμη και η κοινωνική μας ζωή.
Ο κομμουνισμός καταργεί την παραγωγή εμπορευμάτων με σκοπό το κέρδος και την αντικαθιστά με την παραγωγή για τις ανθρώπινες ανάγκες. Οι αποφάσεις για το τι και πώς θα παραχθεί δεν θα καθορίζονται πλέον από την επιδίωξη του ατομικού πλούτου, αλλά θα λαμβάνονται συλλογικά από όλους τους εργαζόμενους προς το συμφέρον της ευημερίας όλων.
Ο κομμουνισμός καταργεί επίσης την υποχρεωτική εργασία που είναι ενσωματωμένη στον καπιταλισμό. Κάτω από τον καπιταλισμό, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να πουλάμε την εργασία μας στους εργοδότες, αλλιώς θα αντιμετωπίσουμε την πείνα, την έλλειψη στέγης και τη φτώχεια. Στον κομμουνισμό, η παραγωγή προγραμματίζεται με βάση τις ανθρώπινες ανάγκες και όχι το κέρδος, οπότε η εργασία γίνεται ελεύθερη επιλογή – μια συμβολή στο κοινωνικό σύνολο και όχι προϋπόθεση για την επιβίωση.
Αυτό δεν είναι μια ουτοπική φαντασίωση. Αντικατοπτρίζει μια βασική αλήθεια: ήδη κάνουμε τη δουλειά που κρατά την κοινωνία σε λειτουργία. Οικοδομούμε και συντηρούμε τα πάντα – όμως δεν ελέγχουμε τίποτα από αυτά. Ο καπιταλισμός εξαρτάται από την εργασία μας, αλλά μας αποκλείει από την εξουσία. Στο πλαίσιο του κομμουνισμού, ανακτούμε αυτόν τον έλεγχο και αποφασίζουμε οι ίδιοι τι δουλειά θα γίνει. Τέρμα τα πολυτελή διαμερίσματα, ενώ άλλοι κοιμούνται έξω. Όχι πια σπατάλη εργασίας για την παραγωγή σκουπιδιών, ενώ οι πραγματικές ανάγκες παραμένουν ανεκπλήρωτες. Αντ' αυτού, ασχολούμαστε με την απαραίτητη εργασία, που μοιραζόμαστε και σχεδιάζουμε μαζί.
Ο κομμουνισμός δεν είναι ένα παιδικό όνειρο όπου όλοι γίνονται ευγενικοί, γενναιόδωροι και σοφοί. Δεν εξαρτάται από κάποια ιδανική ανθρώπινη φύση. Θα περιλαμβάνει μέσους ανθρώπους που κάνουν μέσες ανθρώπινες πράξεις: κουράζονται, κάνουν λάθη, είναι εγωιστές. Αυτό είναι εντάξει. Ο κομμουνισμός δεν απαιτεί ηθικά τέλειους ανθρώπους. Το θέμα είναι να οικοδομήσουμε συστήματα που δεν βασίζονται στην κυριαρχία, τον εξαναγκασμό ή το κέρδος για να συνεχίσουν να λειτουργούν.
Οι άνθρωποι διαμορφώνονται από τα συστήματα στα οποία ζουν. Ο καπιταλισμός μας εκπαιδεύει να ανταγωνιζόμαστε, να συσσωρεύουμε και να αντιμετωπίζουμε ο ένας τον άλλον ως απειλή ή εμπόδιο. Μας απομονώνει και στη συνέχεια μας πουλάει τη σύνδεση ως προϊόν. Ανταμείβει την ηλίθια συμπεριφορά. Αλλά οι άνθρωποι είναι επίσης ικανοί για φροντίδα, αλληλεγγύη και θάρρος. Προς το παρόν, ο καπιταλισμός παραμορφώνει ή καταστέλλει αυτές τις ικανότητες. Ο κομμουνισμός, αντίθετα, βασίζεται σε αυτές. Ξεκινά από αυτό που ήδη υπάρχει: το γεγονός ότι συνεργαζόμαστε καθημερινά, στη δουλειά και στη ζωή, αλλά υπό συνθήκες που δεν ελέγχουμε. Η αντίφαση είναι ότι ενώ η παραγωγή είναι συλλογική, η ιδιοκτησία είναι ιδιωτική. Ο κομμουνισμός επιλύει αυτή την αντίφαση.
Ο κομμουνισμός δεν έχει δοκιμαστεί και αποτύχει. Αυτό που απέτυχε είναι η προσπάθεια να οικοδομηθεί ο σοσιαλισμός μέσω καθετοποιημένων κομματικών κρατικών οντοτήτων, διατηρώντας παράλληλα ανέπαφες τις καπιταλιστικές δομές. Η ιδέα ότι ο κομμουνισμός ισούται με αυταρχισμό είναι προπαγάνδα του Ψυχρού Πολέμου. Κομμουνισμός είναι όταν το κράτος δεν υπάρχει πλέον, όχι όταν κάνει περισσότερα πράγματα.
Ο αγώνας αναμορφώνει όσους αγωνίζονται.
Ο κομμουνισμός δεν είναι μια καλύτερα διαχειριζόμενη εκδοχή του καπιταλισμού. Είναι ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος. Όχι ένας κόσμος όπου τα εργοστάσια έχουν νέους ιδιοκτήτες, αλλά ένας κόσμος όπου η ίδια η έννοια της ιδιοκτησίας δεν αποτελεί πλέον τη βάση της εξουσίας. Ένας κόσμος όπου η ζωή οργανώνεται με σκοπό την κάλυψη των αναγκών και όχι τη δημιουργία πλούτου για λίγους. Ένας κόσμος όπου οι άνθρωποι δεν υποβιβάζονται σε εργαλεία για την αποκόμιση κέρδους. Έχουμε δει στιγμιότυπα αυτού του κόσμου στην επαναστατική Ισπανία, όπου εκατομμύρια εργάτες και αγρότες ανέλαβαν τον έλεγχο των εργοστασίων και της γης, κατάργησαν το χρήμα και αποφάσισαν από κοινού το μέλλον τους. Το καθήκον μας είναι να ολοκληρώσουμε αυτό το όραμα.
Αυτό το όραμα είναι απαραίτητο επειδή ο καπιταλισμός δεν είναι βιώσιμος. Περνά από κρίση σε κρίση, εκμεταλλευόμενος ό,τι μπορεί από τους ανθρώπους και τον πλανήτη. Η άρχουσα τάξη δεν έχει σχέδιο για το μέλλον. Δεν υπάρχει καμία ευγενική εκδοχή αυτού του συστήματος που να περιμένει στην άκρη. Καμία μεταρρύθμιση δεν θα το κάνει ανθρώπινο. Ο κομμουνισμός είναι απαραίτητος.
Ο κομμουνισμός δεν θα έρθει αυθόρμητα ή αναπόφευκτα. Πρέπει να τον οικοδομήσουμε. Ο καπιταλισμός δεν θα εξαφανιστεί ειρηνικά. Οι καπιταλιστές θα πολεμήσουν για να επιβιώσουν. Ο κομμουνισμός απαιτεί επανάσταση: προγραμματισμένη, οργανωμένη και αγωνιστική. Η εργατική τάξη δεν είναι μόνο θύμα του καπιταλισμού, είναι και η δύναμη που μπορεί να τον τερματίσει. Δεν υπάρχει τέλειος χάρτης πορείας, αν ο κομμουνισμός είναι ο ορίζοντας, ο δρόμος γίνεται μόνο με το περπάτημα. Θα χτίσουμε το μέλλον μέσω του αγώνα μας, μαθαίνοντας, προσαρμοζόμενοι και οργανώνοντας σε πραγματικές συνθήκες.
Αυτός ο αγώνας δεν είναι μόνο ένα μέσο αντίστασης – είναι το έδαφος όπου η εργατική τάξη μεταμορφώνεται και όπου αρχίζει να διαμορφώνεται ένα διαφορετικό είδος ανθρώπου. Είναι το μέρος όπου η εργατική τάξη γίνεται κάτι περισσότερο από ένα εργατικό δυναμικό που εκμεταλλεύεται. Ο αγώνας αναδιαμορφώνει όσους αγωνίζονται.
Γι' αυτό είναι σημαντικό να οικοδομήσουμε την ταξική εξουσία τώρα, όχι μόνο για να προετοιμαστούμε για την επανάσταση, αλλά επειδή η επανάσταση γίνεται μέσα από τον ίδιο τον αγώνα. Έτσι η τάξη γίνεται επαναστατική. Η αντίσταση είναι ο τρόπος με τον οποίο συνειδητοποιούμε τη δική μας δύναμη. Κατά τη διάρκεια του αγώνα, η εργατική τάξη γίνεται κάτι περισσότερο από αυτό που επιτρέπει ο καπιταλισμός: γίνεται ο παράγοντας της δικής της απελευθέρωσης.
*Το αγγλικό πρωτότυπο κείμενο είναι εδώ: https://ancomfed.org/2025/09/what-is-communism/ Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.
