Του Ρενόφ*
Από την ίδρυση (το Νοέμβρη του 1910) μέχρι τη θέση της εκτός νόμου, στα 1923, μετά την παλινόρθωση της δικτατορίας του Πρίμο δε Ριβέρα, η Εθνική Συνομοσπονδία Εργασίας (C.N.T.), δεν είχε ποτέ χρειαστεί ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα των εκλογών. Αυτές δεν ενδιέφεραν παρά μόνο τη δεξιά που νόθευε φανερά τ’ αποτελέσματα χάρη στους τοπικούς κομματάρχες της (καθικίσμο) ή χάρη στους υποταγμένους σ’ αυτή δημόσιους υπάλληλους (πουτσεράθο). (Ή αριστερά έκανε, συνοπτικά, τα ίδια πράγματα, αλλά σε μικρότερη κλίμακα).
Η πτώση του Πρίμο δε Ριβέρα, στα 1927, και το μεταβατικό καθεστώς του Μπερενγκέρ, οδήγησαν στις εκλογές για την ανάδειξη μιας συντακτικής συνέλευσης, τον Απρίλη του 1931. Για να πούμε την αλήθεια, οι εκλογές αυτές δεν έκαναν τίποτ’ άλλο από το να δημιουργήσουν μια σειρά συμφωνιών ανάμεσα στη μετριοπαθή δεξιά και τους ρεπουμπλικάνους για ν’ αντικαταστήσουν την κοινοβουλευτική μοναρχία με μια δημοκρατία. (Συμφωνία του Σαν Σεμπαστιάν).
Από τα 1923 ώς τα 1927, που η C.N.T. ήταν εκτός νόμου, ένα μέρος των αγωνιστών κατέφυγε στη Γαλλία και στο Βέλγιο, η μεγάλη πλειοψηφία όμως έμεινε στην Ισπανία. (Πρέπει να σημειωθεί ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα, πούχε ιδρυθεί στα 1921, από δύο ομάδες, πού αργότερα ενώθηκαν, ήταν τόσο αδύνατο, ώστε δεν τέθηκε εκτός νόμου). Παρ’ όλα αυτά οι αναρχικοί συνέχιζαν την προπαγάνδα τους κι οι λατινοαμερικάνικες αναρχικές εφημερίδες κυκλοφορούσαν σε μεγάλο αριθμό αντιτύπων. Οι εξόριστοι στη Γαλλία, έκαναν μερικές ένοπλες προσπάθειες για να ξαναμπούν στην Ισπανία, αλλά απότυχαν (Βάλ ντ’ Αράν καί Μπιδασσόα). «Όπως σε κάθε κίνημα της εξορίας εμφανίστηκαν κι εδώ παρεξηγήσεις, ορισμένα άτομα ήρθαν σ’ επαφή με πολιτικούς και συμμετείχαν έμμεσα στη συμφωνία του Σαν Σεμπαστιάν (Πεστάνα), άλλοι δούλεψαν με τους Γάλλους και διάφορους εξόριστους αναρχικούς: - Ρώσους κι Ιταλούς. Ό Εουσέμπιο Κάρμπο κι ο Ορομπόν Φερνάντεθ, μάλιστα, συμμετείχαν στις συνεδριάσεις για την πρόταση του Αρσίνωφ (μαρτυρία του Ούγκο Φεντέλι, πού συμμετείχε επίσης, «Βολοντά», έτος III, 6-7. σελ. 373).
«Όταν στα 1930 η C.Ν.Τ. ξανανομιμοποιήθηκε, ανακοίνωσε λίγο πριν τις εκλογές του 1931 ότι η δημοκρατία δεν άξιζε περισσότερο από τη μοναρχία κι έριξε το σύνθημα της αποχής.
Η ανικανότητα της μοναρχίας οδήγησε την πλειοψηφία των ψηφοφόρων να εκλέξουν τους ρεπουμπλικάνους υποψήφιους, πράγμα που προκάλεσε την αναχώρηση του βασιλιά· δε χύθηκε καθόλου αίμα, κι απ’ την άλλη μεριά, δεν έγινε καμιά κοινωνική αλλαγή, ούτε καν ή πιο ελάχιστη.
Μια απόδειξη για το ότι ή αλλαγή του καθεστώτος, δεν ήταν παρά μια φάρσα, μας δίνεται απ’ τον πρώην δήμαρχο του Σαμπαντέλλι, Χοσέ Μαρία Μαρσέτ Κολλ, ενός φρανκικού, πού του άρεσε να λέει σταράτα: «Και στις 14 Απρίλη 1931 στις δημοτικές εκλογές, που στην ουσία δεν σήμαιναν και πολλά πράγματα, το μόνο που έγινε ήταν ή πτώση της μοναρχίας, χωρίς να την υπερασπιστούν ούτε οι ίδιοι οι μοναρχικοί - ορισμένοι άλλωστε, την έσπρωξαν οι ίδιοι στο γκρεμό - και η ανακήρυξη της δημοκρατίας». (Μι Θιουδάδ υ γιο - η πόλη μου κι εγώ -, σελ. 12, Βαρκελώνη 1963).
Αντί να χρησιμοποιήσουμε απλώς τις μαρτυρίες συντρόφων μας φαίνεται προτιμότερο να παρουσιάσουμε πρώτα τα ποσοστά της αποχής, να αντλήσουμε γενικά συμπεράσματα κι ύστερα να προσπαθήσουμε να καταλήξουμε συγκρίνοντάς τα μ’ αυτές τις μαρτυρίες. (Οι πληροφορίες είναι παρμένες από τη διατριβή του Ζαν Μπεκαρύ: Η δεύτερη ισπανική δημοκρατία, 1962. Εθνικό Ίδρυμα Πολιτικών Επιστημών).
Πιστεύουμε ότι οι αποχές που προκλήθηκαν από την αναρχική προπαγάνδα, είναι εκείνες που ξεπερνούν το 30% των εγγεγραμμένων πού δεν ψήφισαν· τα χαμηλότερα ποσοστά είναι τα μέσα ποσοστά πού θεωρούνται φυσιολογικά σε όλες τις εκλογές. «Ύστερα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι οι θεωρήσεις μας δεν είναι απόλυτες, επειδή θάπρεπε να περιλάβουμε στους αναρχικούς που έκαναν αποχή και τους πολυάριθμους εκείνους που αρνήθηκαν να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους και που δεν εμφανίζονται στους αριθμούς που θα παραθέσουμε. Όπως και νάχει το πράγμα, πάντως, θα μπορέσουμε να πάρουμε μια γενική ιδέα.
Πρώτ’ απ’ όλα θα πρέπει να ξέρουμε, πού είχε δύναμη η C.Ν.Τ. Ανάλογα με τις αντιπροσωπείες πούχαν πάρει μέρος στο συνέδριο του 1919, βλέπουμε πως είχε εξαπλωθεί στην Καταλωνία και στην Ανδαλουσία και, σε μικρότερη αναλογία, στο Λεβάντε, στις Αστουρίες, και στη Γαλικία. Αλλού υπήρχαν τοπικές εστίες, όπως στη Μαδρίτη και στο Πουερτογιάνο, στην Καστίλλη, στο Σανταντέρ και στο Πασάχες στις Κανταβρικές ακτές.
Οι επαρχίες όπου στα 1931 σημειώθηκε ποσοστό αποχής μεγαλύτερο από 35% είναι:35-40%: Βιέδο, Βαρκελώνη, Σεβίλλη, Γρανάδα, Αλμέρια, Μούρθια. 40-45%: Κάντιθ, Μάλαγκα, Λα Κορούνια. Πάνω από 45%: Ποντεβέδρα. Σ’ όλες αυτές τις περιοχές, η C.Ν.Τ., έχει βαθιές ρίζες, το πράγμα λοιπόν είναι σαφές:
Ρίχτηκαν συνθήματα για την αποχή κι αυτές ακολούθησαν.
Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι, σύμφωνα με την απογραφή του 1930, οι πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της Ισπανίας είναι: 750.000-1.00.000 κάτοικοι: Λα Κορούνια, Οβιέδο, Σεβίλλη πάνω από 1.000.000 κάτοικοι: Βαρκελώνη, Μαδρίτη, Βαλένθια. «Ας προσθέσουμε ότι οι περισσότερο βιομηχανικές περιοχές ήταν (και είναι) το Οβιέδο, η Βαρκελώνη, η Μαδρίτη, η Βαλένθια, και η Χώρα των Βάσκων. Βλέπουμε λοιπόν ότι οι πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της Ισπανίας (εκτός απ’ τη Μαδρίτη και τη Βαλένθια) κα οι εκβιομηχανισμένες περιοχές (εκτός απ’ τη Μαδρίτη, τη Βαλένθια και τη Χώρα των Βάσκων), στα 1931, επηρεάστηκαν από τη C.Ν.Τ. Αυτό αποδεικνύει ότι ο ισπανικός αναρχισμός δεν περιορίζεται στις πιο καθυστερημένες περιοχές της Ισπανίας.
«Ας δούμε τώρα τις εκλογές του 1933. Στα 1931, η C.Ν.Τ., είχε υποκινήσει μιαν εξέγερση στα 1933 μιαν άλλη. Το σύνθημα ήταν: Μαζική αποχή για να επιτρέψουμε στη δεξιά να κυβερνήσει και για να πυροδοτήσουμε την επανάσταση παρασύροντας τους αγωνιστές της U.G.T.. «θα συμμαχήσουμε στους δρόμους». Αυτή ήταν ή θέση της C.Ν.Τ.
Στα 1933, οι επαρχίες με ποσοστό αποχής μεγαλύτερο από 35% είναι: 35-40%: Λεόν, Αλμέρια, Τερουέλ, Λέριδα, Χερόνα, Βαρκελώνη. 40-45%: Λα Κορούνια, Ποντεβέδρα, Σαραγόσσα, Ταρραγόνα. Πάνω από 45%: Ουέσκα, Σεβίλλη, Κάντιθ, Μάλαγκα. Το πράγμα είναι ξεκάθαρο: Πολλές επαρχίες αποσπώνται: Η Γαλικία, η Αραγωνία, ένα μέρος της Καταλωνίας (Βαρκελώνη), η Κάτω Ανδαλουσία. Νέες περιοχές κερδίζονται: Στο Λεόν, στην Αραγονία και στην υπόλοιπη Καταλωνία. Αν σ’ αυτούς τους αριθμούς προσθέσουμε τα ποσοστά αποχής από 30-35%, ξαναβρίσκουμε όλες τις περιοχές του 1931: Γρανάδα, Μούρθια, Οβιέδο και λοιπά.
Η Ισπανία που κλίνει φανερά προς τον αναρχισμό, χωρίζεται ξεκάθαρα σε 3 περιοχές: 1. Αραγωνία, Καταλωνία και η μικρή επαρχία του Λογκρόνο.
2. Γαλικία και Αστουρίες.
3. Ανδαλουσία και Λεβάντε (εκτός απ’ τη Βαλένθια).
Ας τελειώσουμε με τις εκλογές του 1936, που ήταν και οι πιο συγκεχυμένες.
Το Δεκέμβρη του 1933 η C.Ν.Τ. εξαπόλυσε ένα κίνημα και κατόρθωσε να παρασύρει τις μάζες· αντίθετα, η U.G.Τ., αρνήθηκε ν’ ακολουθήσει τη γενική απεργία που κήρυξε η C.Ν.Τ. (βλ. «Ελ Σολ» — Ό «Ήλιος 12/12/1933, σελ. 10)
Τον Όχτώβρη του 1934, το σοσιαλιστικό κόμμα κήρυξε γενική εξέγερση χωρίς να προειδοποιήσει τη C.Ν.Τ., που, μολοντούτο, πήρε μέρος σ’ αυτή στις Αστουρίες. Τα κινήματα του 1931, 1933 και 1934, όμως, οδήγησαν στη σύλληψη ενός μεγάλου αριθμού εμπειροπόλεμων αγωνιστών (10-15.000 σε 30.000 περίπου φυλακισμένους), πολλών σημαντικών μελών της C.Ν.Τ., μεταξύ των οποίων και του Ντουρρούτι (βλ. «Ελ Κονγκρέσο Κονφεντεράλ δε Θαραγκόσα» - Το Συνομοσπονδιακό Συνέδριο της Θαρογκόοα - σελ. 45, τάσσεται υπέρ της ψήφου, που σημαίνει την απελευθέρωση των φυλακισμένων.
Μια καμπάνια υπέρ της αποχής διεξάγεται, στη Θαραγκόσα όμως επικρατεί ή ψήφος - Ίδια πηγή)15.
ΝΑ ΤΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΑΠΟΧΗΣ ΣΤΑ 1936: 35-40%: Λα Κορούνια, Λούγκο, Θαμόρα, Κάντιθ, Αλμέρια, Μούρθια. 40-45%: Μπούργκος, Γκουαδαλαχάρα, Μάλαγκα. Πάνω από 45% Τερουέλ.
Νέες περιοχές εμφανίζονται: το Λούγκο, η Θαμόρα κι η Γκουαδαλαχάρα. Το Λούγκο είχε 30-35% αποχή, το 1933· η Θαμόρα το Ίδιο· το Μπούργκος 20-30% και το ίδιο και η Γκουαδαλαχάρα. Αν στο Λούγκο και στη Θαμόρα μπορούμε ν’ αποδώσουμε την αποχή στην πίεση της C.Ν.Τ., στο Μπούργκος και στη Γκουαδαλαχάρα πιστεύουμε ότι οφειλόταν σε περιστάσεις ξένες προς την επιρροή της C.Ν.Τ.
Παρατηρούμε πως, εκτός απ’ τις τέσσερεις περιοχές που μόλις εξετάσαμε, οι υπόλοιπες έξη είχαν παρουσιάσει, κιόλας, υψηλά ποσοστά αποχής στα 1931 ή στα 1933, (στα 1933, η Λα Κορούνια, η Αλμέρια, το Κάντιθ, η Μάλαγκα), άρα εκείνες οι περιοχές που ψήφισαν ήταν κύρια η Αραγωνία και η Καταλωνία· στις άλλες περιοχές τ’ αποτελέσματα ήταν σχεδόν τα ίδια.
Συμπεράσματα
Οι εκλογές του 1931, του 1933 και του 1936, δείχνουν ότι:
Η C.Ν.Τ. είναι ένα βαθειά ριζωμένο μαζικό κίνημα, αύξησε την επιρροή της από το 1931 ώς το 1933 (τ’ αποτελέσματα του 1936 δεν μας επιτρέπουν να διαπιστώσουμε το αν η αύξηση αυτή συνεχίστηκε).
Ενώ στα 1931 και 1933 οι αγωνιστές της C.Ν.Τ., είχαν απόσχει, στα 1936, οι περισσότεροι ψήφισαν. Απόδωσε, άραγε, κάτι θετικό αυτή η ψήφος;
Ένα μέρος των φυλακισμένων απελευθερώθηκαν, κανένα, όμως στοιχείο της οικονομικής και πολιτικής κρίσης δεν άλλαξε. Το φιάσκο, που υπήρξαν αυτές οι εκλογές, μας το θυμίζει ο Φελίπε Αλαΐθ: «Ας θυμηθούμε ότι, στην Ισπανία, κατά τη διάρκεια των εκλογών του Φλεβάρη του 1936, διακηρυσσόταν η αναγκαιότητα να ψηφίσουμε «για να συντρίψουμε το φασισμό». Ψηφίσαμε για να συντρίψουμε το φασισμό, και, πέντε μήνες μετά τη συντριβή του στο Κοινοβούλιο, ο φασισμός όρμησε στους δρόμους, με τη γνωστή βιαιότητα». (Νουέβα Μαλντιθιόν δελ 1945 - Η Νέα Κατάρα του 1945 — σελ. 9)16.
Αν οι αναρχικοί υπήρξαν σ’ ολόκληρη σχεδόν την Ισπανία, η μόνη οργανωμένη δύναμη που αντέδρασε αμέσως και ένοπλα, αυτό δεν οφείλεται στον εντελώς περιστασιακό «ελεκτοραλισμό» τους του 1936, αλλά αντίθετα στις συνήθειες της άμεσης δράσης, που είχαν αποχτήσει πριν από πολύ καιρό.
* Το κείμενο αυτό περιλαμβάνεται στη συλλογή κειμένων με τίτλο «Οι αναρχικοί και οι εκλογές», Εκδόσεις «Ελεύθερος Τύπος», Αθήνα 1981, σε μετάφραση του Βασίλη Καραπλή, σελ. 30-33.
