Προλογικό Σημείωμα*: Ο αναρχικός Hans Otto Adolf Gross (Όττο Χανς Άντολφ Γκρος, 1877-1920) ήταν Αυστριακός ψυχαναλυτής και από τους πρώτους μαθητές του Φρόιντ. Υπέρμαχος μιας πρώιμης μορφής αντιψυχιατρικής ανέπτυξε μια αναρχική μορφή ψυχολογίας του βάθους η οποία ήρθε σε ρήξη με την Φροϋδική ορθοδοξία. Οι θέσεις του για την σεξουαλικότητα ήταν πραγματικά ανατρεπτικές σε σχέση με τον πουριτανισμό της εποχής. Στην συνέχεια ο Γκρος εξοστρακίστηκε από το ευρύτερο ψυχαναλυτικό κίνημα και δεν συμπεριλήφθηκε στην ψυχαναλυτική ιστορία. Αν και ήταν επηρεασμένος από τον ατομικισμό, αξίζει είτε συμφωνούμε ή διαφωνούμε μαζί του να ρίξουμε μια ματιά σε αυτή την ιδιαίτερη αναρχική προσωπικότητα εντός του ψυχαναλυτικού ρεύματος.
Η ψυχολογία του ασυνείδητου είναι η φιλοσοφία της επανάστασης: δηλαδή, αυτό είναι που έχει οριστεί να γίνει επειδή ζυμώνει την εξέγερση μέσα στην ψυχή και απελευθερώνει την ατομικότητα από τα δεσμά του δικού της ασυνείδητου. Έχει οριστεί να μας κάνει εσωτερικά ικανούς για ελευθερία, έχει οριστεί επειδή είναι το προπαρασκευαστικό έργο για την επανάσταση.
Η ασύγκριτη επανεκτίμηση όλων των αξιών, με την οποία θα γεμίσει το άμεσο μέλλον, ξεκινά σε αυτόν τον παρόντα χρόνο με τη σκέψη του Νίτσε για τα βάθη της ψυχής και με την ανακάλυψη της λεγόμενης ψυχαναλυτικής τεχνικής από τον Φρόιντ. Αυτή η τελευταία είναι η πρακτική μέθοδος που για πρώτη φορά καθιστά δυνατή την απελευθέρωση του ασυνείδητου για την εμπειρική γνώση: δηλαδή, για εμάς έχει πλέον καταστεί δυνατό να γνωρίσουμε τον εαυτό μας. Με αυτό γεννιέται μια νέα ηθική, η οποία θα βασίζεται στην ηθική επιταγή της αναζήτησης πραγματικής γνώσης για τον εαυτό και τους συνανθρώπους μας.
Αυτό που είναι τόσο συντριπτικό σε αυτή τη νέα υποχρέωση να κατανοήσουμε την αλήθεια είναι ότι μέχρι σήμερα δεν γνωρίζαμε τίποτα για το ερώτημα που έχει ασύγκριτα μεγαλύτερη σημασία από όλα τα άλλα - το ερώτημα για το τι είναι εγγενές, ουσιώδες στην ίδια μας την ύπαρξη, την εσωτερική μας ζωή, τον εαυτό μας και αυτή των συνανθρώπων μας. Ποτέ δεν ήμασταν σε θέση να ρωτήσουμε για αυτά τα πράγματα. Αυτό που μαθαίνουμε να γνωρίζουμε είναι ότι, όπως είμαστε σήμερα, ο καθένας μας κατέχει και αναγνωρίζει ως δικό του μόνο ένα κλάσμα του συνόλου που περικλείεται από την ψυχική του προσωπικότητα.
Σε κάθε ψυχή χωρίς εξαίρεση, η ενότητα του λειτουργικού όλου, η ενότητα των συνειδήσεων, είναι σχισμένη στα δύο, ένα ασυνείδητο έχει διασπαστεί και διατηρεί την ύπαρξή του κρατώντας τον εαυτό του μακριά από την καθοδήγηση και τον έλεγχο της συνείδησης, μακριά από κάθε είδους αυτοπαρατήρηση, ειδικά αυτή που στρέφεται προς το ίδιο.
Πρέπει να υποθέσω ότι η γνώση της φροϋδικής μεθόδου και των σημαντικών αποτελεσμάτων της είναι ήδη ευρέως διαδεδομένη. Από την εποχή του Φρόιντ, κατανοούμε ότι όλα όσα είναι ακατάλληλα και ανεπαρκή στην ψυχική μας ζωή είναι αποτελέσματα εσωτερικών εμπειριών των οποίων το συναισθηματικό περιεχόμενο προκαλούσε έντονη σύγκρουση μέσα μας. Την εποχή αυτών των εμπειριών -ειδικά στην πρώιμη παιδική ηλικία- η σύγκρουση φαινόταν άλυτη και αποκλείονταν από τη συνέχεια της εσωτερικής ζωής όπως είναι γνωστή στο συνειδητό εγώ. Έκτοτε, συνεχίζουν να μας παρακινούν από το ασυνείδητο με έναν ανεξέλεγκτα καταστροφικό και αντιθετικό τρόπο. Πιστεύω ότι αυτό που είναι πραγματικά καθοριστικό για την εμφάνιση των απωθήσεων βρίσκεται στην εσωτερική σύγκρουση... και όχι σε σχέση με τη σεξουαλική παρόρμηση. Η σεξουαλικότητα είναι το παγκόσμιο κίνητρο για έναν άπειρο αριθμό εσωτερικών συγκρούσεων, αν και όχι καθαυτή αλλά ως αντικείμενο μιας σεξουαλικής ηθικής που βρίσκεται σε άλυτη σύγκρουση με όλα όσα έχουν αξία και ανήκουν στην θέληση και την πραγματικότητα.
Φαίνεται ότι στο βαθύτερο επίπεδο η πραγματική φύση αυτών των συγκρούσεων μπορεί πάντα να αναχθεί σε μια ολοκληρωμένη αρχή, στη σύγκρουση μεταξύ αυτού που ανήκει στον εαυτό και αυτού που ανήκει στον άλλον, μεταξύ αυτού που είναι εγγενώς ατομικό και αυτού που μας έχει προταθεί, δηλαδή αυτού που μας έχει εκπαιδευτεί ή μας έχει επιβληθεί με άλλο τρόπο.
Αυτή η σύγκρουση της ατομικότητας με κάθε εξουσία που έχει διεισδύσει στον ενδόμυχό μας εαυτό ανήκει περισσότερο στην περίοδο της παιδικής ηλικίας παρά σε οποιαδήποτε άλλη εποχή.
Η τραγωδία είναι αντίστοιχα μεγαλύτερη όσο η ατομικότητα ενός ατόμου είναι πλουσιότερα προικισμένη, ισχυρότερη στην ιδιαίτερη φύση της. Όσο νωρίτερα και όσο πιο έντονα ξεκινήσει η ικανότητα αντοχής στην υποβολή υποδείξεων και στις παρεμβολές την προστατευτική της λειτουργία, τόσο νωρίτερα και τόσο πιο έντονα θα εμβαθύνει και θα επιδεινωθεί η αυτοδιαιρετική σύγκρουση. Οι μόνες φύσεις που θα γλιτώσουν είναι εκείνες στις οποίες η προδιάθεση προς την ατομικότητα είναι τόσο ασθενώς ανεπτυγμένη και τόσο λίγο ικανή να αντισταθεί που, υπό την πίεση της υποβολής από το κοινωνικό περιβάλλον και την επιρροή της εκπαίδευσης, υποκύπτει, κατά κάποιο τρόπο, στην ατροφία και εξαφανίζεται εντελώς - φύσεις των οποίων τα καθοδηγητικά κίνητρα τελικά αποτελούνται εξ ολοκλήρου από ξένα, μεταβιβασμένα πρότυπα αξιολόγησης και συνήθειες αντίδρασης. Σε τέτοιους χαρακτήρες δεύτερης κατηγορίας μπορεί να διατηρηθεί μια ορισμένη φαινομενική υγεία, δηλαδή, μια ειρηνική και αρμονική λειτουργία ολόκληρης της ψυχής ή, ακριβέστερα, όσων απομένουν από την ψυχή. Από την άλλη πλευρά, κάθε άτομο που στέκεται με οποιονδήποτε τρόπο υψηλότερα από αυτή την κανονική σύγχρονη κατάσταση πραγμάτων δεν είναι, υπό τις υπάρχουσες συνθήκες, σε θέση να ξεφύγει από την παθογενή σύγκρουση και να επιτύχει την ατομική του υγεία, δηλαδή την πλήρη αρμονική ανάπτυξη των υψηλότερων δυνατοτήτων του έμφυτου ατομικού του χαρακτήρα.
Από όλα αυτά γίνεται κατανοητό ότι τέτοιοι χαρακτήρες μέχρι σήμερα, ανεξάρτητα από την εξωτερική τους μορφή - είτε αντιτίθενται στους νόμους και την ηθική, είτε μας οδηγούν θετικά πέρα από τον μέσο όρο, είτε καταρρέουν εσωτερικά και αρρωσταίνουν - έχουν γίνει αντιληπτοί είτε με αηδία, είτε με σεβασμό είτε με οίκτο ως ενοχλητικές εξαιρέσεις που οι άνθρωποι προσπαθούν να εξαλείψουν. Θα γίνει κατανοητό ότι, ήδη σήμερα, υπάρχει η απαίτηση να εγκριθούν αυτοί οι άνθρωποι ως υγιείς, πολεμιστές, προοδευτικοί και να μάθουμε από και μέσω αυτών.
Καμία από τις επαναστάσεις στην καταγεγραμμένη ιστορία δεν έχει καταφέρει να καθιερώσει την ελευθερία για την ατομικότητα. Έχουν εξασθενήσει αναποτελεσματικά, κάθε φορά ως πρόδρομοι μιας νέας αστικής τάξης, έχουν καταλήξει με την επιπόλαιη επιθυμία των ανθρώπων να επανεγκατασταθούν σε συνθήκες που γενικά συμφωνούνται ως φυσιολογικές. Έχουν καταρρεύσει επειδή ο επαναστάτης του χθες έφερε μέσα του εξουσία. Μόνο τώρα μπορεί να αναγνωριστεί ότι η ρίζα κάθε εξουσίας βρίσκεται στην οικογένεια, ότι ο συνδυασμός σεξουαλικότητας και εξουσίας, όπως εκδηλώνεται στην πατριαρχική οικογένεια που εξακολουθεί να επικρατεί σήμερα, αλυσοδένει κάθε ατομικότητα.
Οι περίοδοι κρίσης στους προηγμένους πολιτισμούς μέχρι στιγμής συνοδεύονταν πάντα από παράπονα για τη χαλάρωση των δεσμών του γάμου και της οικογενειακής ζωής... αλλά οι άνθρωποι δεν μπόρεσαν ποτέ να ακούσουν σε αυτή την «ανήθικη τάση» την ηθική κραυγή της ανθρωπότητας για λύτρωση, η οποία επιβεβαιώνει τη ζωή. Όλα κατέληξαν σε καταστροφή και το πρόβλημα της χειραφέτησης από το προπατορικό αμάρτημα, από την υποδούλωση των γυναικών για χάρη των παιδιών τους, παρέμεινε άλυτο.
Ο σημερινός επαναστάτης, που με τη βοήθεια της ψυχολογίας του ασυνείδητου βλέπει τις σχέσεις μεταξύ των φύλων σε ένα ελεύθερο και ευνοϊκό μέλλον, αγωνίζεται ενάντια στον βιασμό στην πιο αρχέγονη μορφή του, ενάντια στον πατέρα και ενάντια στην πατριαρχία.
Η επερχόμενη επανάσταση είναι η επανάσταση για τη μητριαρχία [το μητρικό δικαίωμα]. Δεν έχει σημασία με ποια εξωτερική μορφή και με ποια μέσα θα πραγματοποιηθεί.
*Μετάφραση: Αργύρης Αργυριάδης
**Στη φωτογραφία, ο Otto Gross (αριστερά) με τον Carl Jung
