Tom Goyens*
Ο John Arthur (Jack) Andrews ήταν ο κορυφαίος υποστηρικτής του κομμουνιστικού αναρχισμού στην Αυστραλία και μια σημαντική μορφή του διεθνούς αναρχικού κινήματος. Γεννημένος στο Bendigo το 1865 από γονείς με καταγωγή από το Λονδίνο, ο Andrews μεγάλωσε στη Μελβούρνη, όπου ο πατέρας του εργαζόταν ως επικεφαλής υπάλληλος του Victoria Mines and Water Supply Department (Τμήμα Μεταλλείων και Ύδρευσης της Βικτώριας).
Ως παιδί, ο Andrews δεχόταν συχνά εκφοβισμό στο σχολείο. Το 1879 γράφτηκε στο Scotch College, από το οποίο αποφοίτησε δύο χρόνια αργότερα. Μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1882, προσελήφθη στο ίδιο Τμήμα, κερδίζοντας έναν καλό μισθό. Ωστόσο, γρήγορα απογοητεύτηκε από τη δουλειά αυτή. Ως εκκολαπτόμενος συγγραφέας, κέρδισε κάποτε ένα βραβείο για ένα ποίημα που εξυμνούσε το οκτάωρο.
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον του Andrews για την ελεύθερη σκέψη και τον σοσιαλισμό τον απομάκρυνε ακόμη περισσότερο από τη γραφειοκρατική του ζωή. Η δυσαρέσκειά του κορυφώθηκε το 1886, όταν απολύθηκε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα. Η σωματική και ψυχική του υγεία επιδεινώθηκε και ίσως να σκέφτηκε ακόμη και την αυτοκτονία. Στις αρχές του 1887 έγινε μέλος της Melbourne Anarchist Club (Αναρχική Λέσχη της Μελβούρνης), αν και αρχικά ήταν επιφυλακτικός απέναντι στον αναρχισμό. Μετά από μια περίοδο ξεκούρασης στο Dunolly, επέστρεψε στη Λέσχη ως αφοσιωμένος αναρχικός και σύντομα έγινε δημοσιογράφος που υποστήριζε τον κομμουνιστικό αναρχισμό.
Μέχρι το 1889, ο Andrews αλληλογραφούσε με διάφορες διεθνείς αναρχικές εκδόσεις. Πολυγλωσσομαθής, που γνώριζε άπταιστα γλώσσες όπως τα λατινικά και τα κινέζικα, εντρύφησε στις ιδέες του Ρώσου επαναστάτη Πιοτρ Κροπότκιν, τα έργα του οποίου δημοσιεύονταν στο La Révolte. Την ίδια χρονιά, ο Andrews δημοσίευσε το «Communism and Communist-Anarchism» στην εφημερίδα Liberty του Benjamin Tucker. Υποστήριζε ότι η επανάσταση ήταν απλώς η αποτίναξη της καταπίεσης και όχι η αναμονή για την εξαφάνισή της. 1 Σύμφωνα με τον ιστορικό Bob James, ο Andrews συνέβαλε επίσης σε δύο πορτογαλικές αναρχικές εκδόσεις.
Το 1890, μια σοβαρή οικονομική ύφεση βύθισε την Αυστραλία σε ύφεση, αφήνοντας χιλιάδες ανέργους. Ο Jack Andrews έφτασε στο Σίδνεϊ, όπου συναντήθηκε με τον γερμανικής καταγωγής αναρχικό και ανθοπώλη Joseph Schellenberg στο αγρόκτημα του δεύτερου στο Smithfield, στα περίχωρα της πόλης. Μαζί δημιούργησαν μια «Κομμουνιστική Αναρχική Ομάδα» που συνδέθηκε με την Australian Socialist League (Αυστραλιανή Σοσιαλιστική Ένωση), εκδίδοντας ένα μανιφέστο για να εκθέσουν τις απόψεις τους. 2
Εκείνον τον Αύγουστο, ο Andrews έστειλε μια έκθεση για τη ναυτεργατική απεργία στον Johann Most, εκδότη της εφημερίδας Freiheit στη Νέα Υόρκη, η οποία δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 1890. Ο Andrews πίστευε ότι η Μελβούρνη βρισκόταν στα πρόθυρα μιας γενικής απεργίας και πιθανής επανάστασης, με τους αναρχικούς να παίζουν βασικό ρόλο στην εκπαίδευση των εργατών και στη λειτουργία συσσιτίων για τους ανέργους. Αργότερα, η Freiheit δημοσίευσε το δοκίμιο του Andrews, «Anarchismus in Australien», το οποίο ενδέχεται να είχε μεταφράσει ο ίδιος. 3 Φαινόταν ότι οι Γερμανοαυστραλοί αναρχικοί ήταν η μόνη οργανωμένη ομάδα στην πόλη. «Δεν υπάρχει κανένα ενοποιημένο κόμμα που να μας υποστηρίζει», ανέφερε, «εκτός από την Αδελαΐδα, όπου υπάρχει μια μικρή ομάδα Γερμανών Αναρχικών που συνεισέφερε 4 λίρες [στο περιοδικό Reason του Andrews] και κάνει ό,τι μπορεί για να προωθήσει την κυκλοφορία του στην πόλη αυτή» 4.
Στις αρχές του 1892, ο Jack Andrews αντιμετώπιζε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και περιπλανιόταν για μήνες σε αναζήτηση εργασίας. Παρά τους αγώνες του, παρέμεινε προσηλωμένος στη συγγραφή και την αναρχική αγωνιστική δράση. Ανέπτυξε αλληλογραφία με τον ιστορικό Max Nettlau, βασικό παράγοντα στην ιστορική τεκμηρίωση του παγκόσμιου αναρχισμού. Οι επιστολές του Andrews, γραμμένες σε ειλικρινή και προσωπικό τόνο, μεταφέρουν «την απομόνωση και τη δυσκολία του να είσαι αναρχικός στην Αυστραλία». «Το κίνημα στην Αυστραλία», έγραφε, «φαίνεται πιο διαλυμένο από ποτέ».
Για τον Andrews, η επαφή με τους συντρόφους, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, δεν ήταν μόνο μια τακτική ανάγκη, αλλά και μια πηγή ψυχολογικής υποστήριξης: «αν μπορώ να διατηρώ ενεργή επικοινωνία με άλλους που ενδιαφέρονται για το κίνημα, αυτό θα με κρατήσει σε εγρήγορση».
Μέσω αυτών των επαφών, ο Andrews είχε πρόσβαση σε μια σειρά από αναρχικές εκδόσεις του εξωτερικού, όπως οι El Combate, La Révolte και Les Temps Nouveaux. Σε αντάλλαγμα, μοιραζόταν αυστραλιανά έγγραφα και φυλλάδια με τον Nettlau και άλλους αναρχικούς σε διεθνές επίπεδο, συμβάλλοντας στην ευρύτερη ανταλλαγή ιδεών. Τα γραπτά του σύντομα θα εμφανίζονταν σε αναρχικές εκδόσεις σε όλη την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, διατηρώντας τις ιδέες του σε κυκλοφορία παρά τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε στη χώρα του. 5
Στις αρχές της δεκαετίας του 1890, ο Τζακ Άντριους, χωρίς σταθερή εργασία, συνέχισε την αναρχική του αγωνιστικότητα κυκλοφορώντας διάφορες βραχύβιες εφημερίδες, όπως το Reason and Revolt, που συχνά παράγονταν με ελάχιστους πόρους. Το 1893 εντάχθηκε στην Active Service Brigade (Ταξιαρχία Ενεργού Υπηρεσίας), μια ριζοσπαστική ομάδα άμεσης δράσης για τους ανέργους, η οποία μεταβλήθηκε σε ένα διαρκές αγκάθι για τους Αυστραλούς συντηρητικούς. Μέσω τόσο των mainstream όσο και των εργατικών εντύπων, ο Andrews υπερασπίστηκε τον αναρχισμό, συνεισφέροντας πολεμικού χαρακτήρα άρθρα που αμφισβητούσαν το status quo.
Τον Δεκέμβριο του 1894, ο Andrews συνελήφθη και κατηγορήθηκε για προκλητική συκοφαντική δυσφήμιση (seditious libel) για τα ευθύβολα άρθρα του. Καταδικάστηκε τον επόμενο χρόνο και εξέτισε πέντε μήνες στη φυλακή, κατά τη διάρκεια των οποίων οι αρχές κατέσχεσαν όλα τα έγγραφα, τα φυλλάδια και τα προσχέδιά του, ένα σημαντικό πλήγμα στις προσπάθειές του.
Μετά την αποφυλάκισή του, ο Andrews επέστρεψε στη Μελβούρνη και συνέχισε την αναρχική του δράση. Το φθινόπωρο του 1895, άρχισε να συνεισφέρει τακτικά στο Les Temps Nouveaux, το νεοσύστατο αναρχικό περιοδικό που εξέδιδε ο Jean Grave και το οποίο διαδέχθηκε το La Révolte. Έγινε επίσης ανταποκριτής της Firebrand, μιας εξέχουσας κομμουνιστικής αναρχικής εφημερίδας που εκδίδονταν στο Portland του Oregon στις ΗΠΑ. Για δύο χρόνια, ο Andrews παρείχε λεπτομερή και διαυγή άρθρα σχετικά με την αναρχική οργάνωση, την επανάσταση, την ιδιοκτησία και τον κομμουνισμό, καθώς και αναφορές για το αναρχικό κίνημα στην Αυστραλία. Το 1897, η Firebrand προσέφερε στον Andrews μια θέση στο δημοσιογραφικό προσωπικό της, αλλά αυτός λόγω οικονομικών περιορισμών, δεν μπόρεσε να αντέξει οικονομικά το ταξίδι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αλληλογραφία του Jack Andrews με αναρχικούς σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη αποκάλυψε την ύπαρξη ενός βαθιά ολοκληρωμένου παγκόσμιου αναρχικού δικτύου. Η συμμετοχή του σε αυτό το δίκτυο ήταν ζωτικής σημασίας για τη σύνδεση του απομονωμένου αναρχικού κινήματος της Αυστραλίας με τα ευρύτερα παγκόσμια ρεύματα του αναρχισμού, παρά τις πρακτικές προκλήσεις που αντιμετώπιζε. Αυτές οι συνδέσεις διευκόλυναν τη συνεχή ανταλλαγή ειδήσεων, ιδεών και υλικών. Τα γραφεία σύνταξης των αναρχικών εφημερίδων λειτουργούσαν όχι μόνο ως χώροι παραγωγής περιεχομένου, αλλά και ως διεθνείς κόμβοι διεκπαιρέωσης, όπου έντυπο υλικό από όλο τον κόσμο αναθεωρούνταν, δημοσιεύονταν σε συνέχειες, μεταφράζονταν, διαφημίζονταν ή προωθούνταν σε άλλα περιοδικά.
Μια ματιά στο γραμματοκιβώτιο οποιασδήποτε αναρχικής εφημερίδας αναδεικνύει τον πολύγλωσσο χαρακτήρα και τη διακρατική εφοδιαστική αλυσίδα που εμπλέκεται στην παραγωγή κάθε τεύχους. Η γλώσσα χρησίμευε ως ένα πρακτικό εργαλείο για τον υπολογισμό της εμβέλειας του κινήματος. Οι διεθνείς αναρχικές ειδήσεις συχνά κατηγοριοποιούνταν ανά χώρα, αλλά οι αναρχικές εκδόσεις συνήθως ομαδοποιούνταν ανά γλώσσα. Για παράδειγμα, το ιταλόφωνο τμήμα των αναρχικών μέσων ενημέρωσης μπορεί να περιλαμβάνει εφημερίδες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αργεντινή, την Τυνησία και την Ιταλία.
Οι μεταφραστές ήταν απαραίτητοι σε αυτό το πολύγλωσσο δίκτυο, που ήταν συνεχώς σε ζήτηση για να γεφυρώσουν τα γλωσσικά χάσματα. Η ιδέα ενός κεντρικού μεταφραστικού γραφείου κέρδισε έδαφος μεταξύ των αναρχικών και αναβίωσε στα μέσα της δεκαετίας του 1890 από τον Alfred Sanftleben, έναν Γερμανό αναρχικό που λειτουργούσε με το όνομα «Slovak» (Σλοβάκος). Από το σπίτι του στη Ζυρίχη, ο Sanftleben δημιούργησε μια μεταφραστική υπηρεσία, τοποθετώντας αγγελίες σε μεγάλες αναρχικές εφημερίδες όπως η Freiheit, η The Firebrand και η Les Temps Nouveaux. Το «γραφείο» του έγινε κόμβος για τη μετάφραση και τη διανομή αναρχικών βιβλίων και φυλλαδίων πέρα από τα σύνορα. Ο Andrews έκανε χρήση αυτής της υπηρεσίας. Το 1896, ο Sanftleben του έγραψε και του ζήτησε πληροφορίες για το αναρχικό κίνημα στην Αυστραλία, μαζί με ριζοσπαστικά ντοκουμέντα. Ο Andrews, που μιλούσε άπταιστα γαλλικά, έστειλε μια έκθεση στα αγγλικά για να μεταφραστεί για το Les Temps Nouveaux. Αυτή η έκθεση, με τίτλο «Our Movement in Australia» (Το κίνημά μας στην Αυστραλία), δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 1896 από την The Firebrand στα αγγλικά, και μια συμπυκνωμένη γαλλική έκδοση εμφανίστηκε στην Les Temps Nouveaux τον Ιούλιο του ίδιου έτους.
Παρά το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του ως συγγραφέας και μεταφραστής, ο Andrews αντιμετώπιζε αρκετά οικονομικά προβλήματα και δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει τη διεθνή προβολή αναρχικών όπως ο Pietro Gori ή ο Piotr Kropotkin. Πέθανε από φυματίωση στις 26 Ιουλίου 1903 στη Μελβούρνη. Ο πρόωρος θάνατός του -ήταν τριάντα οκτώ ετών- συντόμευσε μια ζωή αφιερωμένη στα αναρχικά ιδεώδη, περιορίζοντας τις δυνατότητές του ως παγκόσμια προσωπικότητα του κινήματος.
Σημειώσεις
1. Andrews, “Communism and Communist-Anarchism,” Liberty, May 18, 1889.
2. Bob James, “J.A. Andrews (1865-1903) - A Brief Biography.” Accessed at http://www.takver.com/history/andrews.htm
3. Freiheit, October 11, 1890.
4. Andrews, “Our Movement in Australia,” The Firebrand (Portland, OR) 2, 17 (May 31, 1896), 3.
5. Andrews to Max Nettlau, March 22, 1892 (Rookwood, NSW). Max Nettlau Papers, No. 2552. International Institute of Social History, Amsterdam.
*Το κείμενο δημοσιεύτηκε εδώ: https://tomgoyens.substack.com/p/john-arthur-andrews-australias-forgotten?utm_source=post-email-title&publication_id=1269692&post_id=149172721&utm_campaign=email-post-title&isFreemail=true&r=2bljus&triedRedirect=true Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.
Στις φωτογραφίες (από πάνω προς κάτω), ο J.A. Andrews νέος, ο ίδιος σε πιο μεγάλη ηλικία, η εφημερίδα Firebrand και ο Alfred Sanftleben.
