Σημείωση μεταφραστή*: Η περίοδος που ακολούθησε τη Ρωσική επανάσταση ήταν μια περίοδος μεγάλων αλλαγών για τους αναρχικούς, πολλοί από τους οποίους κατέφυγαν στη Γαλλία για να ξεφύγουν από καταπιεστικά καθεστώτα. Μια συμβολή στις συζητήσεις της εποχής ήταν η Οργανωτική Πλατφόρμα της Γενικής Ένωσης Αναρχικών - Σχέδιο, που συντάχθηκε από μια ομάδα Ρώσων εξόριστων, συμπεριλαμβανομένου του Μάχνο. Μετά τη δημοσίευσή της, μια ομάδα Ιταλών αναρχικών ίδρυσε το 1ο Ιταλικό Τμήμα της προτεινόμενης Διεθνούς Αναρχοκομμουνιστικής Ομοσπονδίας. Το παρακάτω έγγραφο, που χρονολογείται από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1920, είναι το Μανιφέστο αυτής της ιταλικής ομάδας, ένα από τα μέλη της οποίας ήταν ο Τζουζέπε Μπιφόλκι. Κατά τα χρόνια της Ισπανικής Επανάστασης, ο Μπιφόλκι πολέμησε ως διοικητής στην Ιταλική Φάλαγγα. Η διαχρονική αξία του συγκεκριμένου κειμένου έγκειται στο ότι επεξηγεί ότι ο ελευθεριακός κομμουνισμός δεν είναι καθεστώς αλλά μια μορφή κοινωνικής οργάνωσης, ενώ υπερασπίζεται την εγγενή αξία του ατόμου η οποία πρέπει διαμέσου της ένωσης δεν θα πρέπει να υποτάσσεται αλλά να αναδεικνύεται από την οργάνωση.
Αναρχικό Κομμουνιστικό Μανιφέστο
Οι αναρχικοί-κομμουνιστές ομόφωνα επιβεβαιώνουν ότι η αρχή της εξουσίας στην οποία βασίζονται οι σημερινοί θεσμοί είναι η θεμελιώδης αιτία όλων των κοινωνικών δεινών και, ως εκ τούτου, για αυτόν τον λόγο είναι σήμερα, αύριο και για πάντα, άκαμπτοι εχθροί της πολιτικής εξουσίας (του Κράτους), της οικονομικής εξουσίας (του Κεφαλαίου) και της ηθικής και πνευματικής εξουσίας (Θρησκεία και Επίσημη Ηθική .
Εν ολίγοις: οι αναρχικοί-κομμουνιστές είναι αντίθετοι σε όλες τις δικτατορίες πολιτικής, οικονομικής, επιστημονικής ή θρησκευτικής προέλευσης· από την άλλη πλευρά, είναι ειλικρινείς υποστηρικτές μιας μορφής κοινωνικής οργάνωσης που βασίζεται στην ελεύθερη ένωση παραγωγών και καταναλωτών με στόχο την καλύτερη ικανοποίηση των διαφόρων αναγκών της νέας κοινωνίας.
Είναι κομμουνιστές, επειδή έχοντας εξετάσει προσεκτικά το κοινωνικό ζήτημα σε όλες του τις πτυχές, είναι της άποψης ότι μόνο μια κοινωνία που βασίζεται στον ελευθεριακό κομμουνισμό θα είναι σε θέση να εγγυηθεί σε κάθε μέλος της τη μεγαλύτερη ευημερία και ελευθερία.
Είναι επαναστάτες, όχι για κάποιο φανατισμό για δόξα στο αίμα, αλλά επειδή έχουν παρατηρήσει ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι απατηλές και στο έλεος της ιδιοτροπίας των κυρίαρχων δυνάμεων. Αυτές οι δυνάμεις, ακόμα κι αν είναι δημοκράτες, ενεργοποιούνται από αντιδραστικές δεσποτικές οικονομικές δυνάμεις, εμφανείς ή κρυφές, και μόνο μια Αναρχική Επανάσταση μπορεί να βάλει τέλος στην κυβέρνηση και την εκμετάλλευση ανθρώπου έναντι ανθρώπου.
Είναι ατομικιστές, όχι με την έννοια ενός υπερβολικού σεβασμού προς το άτομο, ο οποίος, όσο κι αν μπορεί να συγκαλύπτεται, αποτελεί μια μορφή αυταρχισμού, αλλά επειδή είναι υποστηρικτές του ελευθεριακού κομμουνισμού ακριβώς για τον λόγο ότι αυτός εγγυάται σε κάθε άτομο τη μεγαλύτερη σωματική, πνευματική και ηθική ανάπτυξη.
Είναι παιδαγωγοί, επειδή πιστεύουν ότι η καλύτερη πιθανότητα που έχει η Επανάσταση να έρθει νωρίτερα και να έχει μεγαλύτερο αποτέλεσμα συνδέεται άμεσα με το επίπεδο της επαναστατικής κοινωνικής εκπαίδευσης κάθε ατόμου. Είναι πεπεισμένοι ότι η Επανάσταση θα είναι το λογικό φυσικό προϊόν της μεγάλης κλίμακας έκρηξης της συλλογικής εξέγερσης, που θα γίνει συνειδητή από μια ευρεία κατανόηση της αδικίας του παρόντος καπιταλιστικού κοινωνικού συστήματος. Η εκπαίδευση αυτού του τύπου αποκλείει την στοχαστική, μοιρολατρική, παθητική εκπαίδευση που είναι αυτοσκοπός.
Κοινωνικό Πρόγραμμα
Ο αναρχικός κομμουνισμός, απαραίτητος για την πραγματοποίηση μιας κοινωνίας χωρίς εκμεταλλευτές ή εκμεταλλευόμενους, βασίζεται στην ελεύθερη συνεργασία των ατόμων προκειμένου να ικανοποιήσουν τις οικονομικές, πνευματικές και ηθικές ανάγκες των άλλων, καθώς είναι σωστό οι οργανώσεις που γεννήθηκαν μέσα από την εργατική τάξη να ρυθμίζουν την κοινωνική λειτουργία μετά την Επανάσταση.
Εμπνευσμένοι από το σχηματισμό και την ανάπτυξη ενός συνεχώς αυξανόμενου αριθμού ενώσεων σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, οι αναρχικοί κομμουνιστές έχουν διαπιστώσει ότι το πνεύμα του συνεταιρισμού και του φεντεραλισμού είναι όλο και πιο κυρίαρχο λόγω του γεγονότος ότι ο πολιτικός και οικονομικός συγκεντρωτισμός παρέχει όλο και πιο μέτριες απαντήσεις στις νέες ανάγκες της τεχνικής, επιστημονικής και κοινωνικής προόδου.
Ενθαρρυμένοι από μια παρόμοια ελευθεριακή τάση, οι αναρχικοί κομμουνιστές συνεχίζουν να υποστηρίζουν μια κοινωνική οργάνωση που θα εξελιχθεί στην Κομμούνα, μια τοπική δημογραφική συσσώρευση αρκετά μεγάλη ώστε να μπορεί να ασκεί αποτελεσματικά την κοινωνική αλληλεγγύη οργανώνοντας την παραγωγή με ορθολογικό τρόπο και, σε κάθε της πράξη, λαμβάνοντας υπόψη την απαραβίαστη ελευθερία των ατόμων και των ενώσεων.
Η ελευθεριακή Κομμούνα, με τον τρόπο που την κατανοούν οι αναρχικοί-κομμουνιστές, δεν είναι μια εκδοχή των σημερινών δημοτικών συμβουλίων ούτε μια μικρογραφία οποιασδήποτε κυβέρνησης, αλλά ένα ηθικό και υλικό σύμφωνο που ενώνει τους κατοίκους μιας δεδομένης περιοχής σε ένα κοινό σχέδιο στον οικονομικό, πνευματικό και ηθικό τομέα, το οποίο μπορεί να επιτρέψει σε κάθε άτομο, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας, να απολαμβάνει το δικαίωμα στην ελευθερία και στην ευημερία, στο βαθμό που οι δυνατότητες παραγωγής το επιτρέπουν, φυσικά.
Οι σχέσεις μεταξύ διαφορετικών Κοινοτήτων μπορούν να διαχειριστούν χωρίς άχρηστες, ακόμη και επικίνδυνες παρεμβάσεις από τις κεντρικές, εθνικές και διεθνείς δυνάμεις, γνωρίζοντας ότι ο φεντεραλισμός αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της αρχής της ελευθερίας στην οποία θα βασιστεί η νέα κομμουναλιστική κοινωνία.
Χωρίς να θέλω να επεκταθώ σε μακροσκελείς, ενοχλητικές λεπτομέρειες που σχεδόν πάντα ακυρώνονται από την αυριανή πραγματικότητα, οι αναρχικοί κομμουνιστές, ως μεγάλο μέρος του προεπαναστατικού τους προγράμματος, θεωρούν επαρκές να εμμένουν στις γενικές γραμμές της ελευθεριακής Κομμούνας που βασίζεται στην ομοσπονδιακή ή σοβιετική συνεργασία, σοβιετική με την έννοια της αποκέντρωσης και ως αυθόρμητη, συνειδητή εκπόρευση της τεχνικής και πολιτικής ικανότητας της εργατικής τάξης.
Οργάνωση
Οι προλεταριακές συμμαχίες για άμυνα και επίθεση ενάντια στις συνταγματικές δυνάμεις, που έχουν ως συγκεκριμένο στόχο τη διατήρηση της παρούσας κατάστασης εκμετάλλευσης και καταπίεσης, δεν είναι πρόσφατες δημιουργίες. Είναι το φυσικό αποτέλεσμα μιας οδυνηρής εμπειρίας αιώνων, δεδομένου ότι η ατομική εξέγερση, αν και πάντα αξιόλογη για το θάρρος, την ευγένεια και το πνεύμα θυσίας του εικονομάχου, δεν μπορεί ποτέ να επηρεάσει τους οργανισμούς της καταπίεσης που είναι σταθερά οργανωμένοι και δεν μπορεί ποτέ να πλησιάσει στην επίτευξη οποιασδήποτε κοινωνικής βελτίωσης ή μετασχηματισμού.
Γι' αυτόν τον λόγο οι αναρχοκομμουνιστές δεν αρκούνται στη διακήρυξή τους για την καλοσύνη των ελευθεριακών αρχών τους, αλλά μάλλον ενώνονται σε ομάδες, σε ομοσπονδίες, σε εθνικά συνδικάτα και σε διεθνή ένωση, προκειμένου να αντισταθούν καλύτερα και να δημιουργήσουν το ενιαίο ηθικό και υλικό μέτωπο ενάντια στις δυνάμεις της καταστολής και της εκμετάλλευσης. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να προκαλέσουν, στο εγγύς μέλλον, τον τεράστιο, τραγικό και οδυνηρό επίλογο αυτού του αδιάκοπου ταξικού πολέμου, της ελευθεριακής επανάστασης, που θα φέρει το οριστικό τέλος στην ύπαρξη όλων των τάξεων.
Η ιστορία ξεχειλίζει από παραδείγματα καταστολής τέτοιων συνδικάτων που πραγματοποιήθηκε σε κάθε τόπο και χρόνο από κυβερνήσεις κάθε είδους, αλλά το μόνο γεγονός ότι αποτελούσαν έναν μοναδικό, διαρκή στόχο που είναι ισχυρότερος από την καπιταλιστική βία (και θα συνεχίσει να το κάνει), ενθαρρύνει τους αναρχοκομμουνιστές να επιμένουν στο μονοπάτι τους, το μόνο που είναι ικανό να διοχετεύσει τις δυνάμεις της εκμετάλλευσης προς την απελευθερωτική Επανάσταση.
Όσον αφορά την οργάνωση, η σημερινή γενιά αναρχικών κομμουνιστών είναι σίγουρα ομόφωνη στην αναγνώριση ότι μέχρι στιγμής οι προκάτοχοί τους έχουν κάνει πολύ λίγα για να την πραγματοποιήσουν, δεδομένης της πικρής, συνεχούς αντίδρασης της οποίας υπήρξαν θύματα και της έλλειψης ιδεολογικής ενότητας από τον αναρχισμό που θα μπορούσε να επιτρέψει τη φυσική τους ενότητα, χωρίς την οποία, και παρά την λαϊκή αποστροφή για την κοινοβουλευτική φάρσα και την αναμφισβήτητη αποσύνθεση του μπολσεβικισμού, ο αναρχισμός δεν θα μπορέσει να βρει τον δρόμο του στις καρδιές των εργαζόμενων μαζών, των μόνων που μπορούν να φέρουν την Επανάσταση.
Αλλά μετά τον πόλεμο, τον φασισμό και πάνω απ' όλα τα οδυνηρά μαθήματα της Ρωσικής Επανάστασης του 1917-1919 (όπου ο αναρχισμός έπαιξε μόνο δευτερεύοντα ρόλο από κοινωνική άποψη, παρά τη σημαντική πνευματική του ανάπτυξη και τις αμέτρητες θυσίες του και λόγω της χρόνιας αποδιοργάνωσής του, τόσο στα εποικοδομητικά όσο και συχνά στα καταστροφικά του προγράμματα σύμφωνα με τους πιο εμπλεκόμενους ελευθεριακούς στο ρωσικό κίνημα), αναδύθηκε μεταξύ των αναρχοκομμουνιστών από όλες τις χώρες μια συγκεκριμένη ιδέα για την αναγκαιότητα και τους στόχους της αναρχικής οργάνωσης, βασισμένη σε μία μόνο, καθολική ιδεολογική και τακτική αρχή, εξαιρουμένης της απροθυμίας που μυρίζει βυζαντινισμό και ορισμένων ιδεολογικών και τακτικών επιφυλάξεων που είναι τα πιο έντονα χαρακτηριστικά της αστικής σοσιαλιστικής δημοκρατίας.
Ας αναπτυχθεί και να θριαμβεύσει αυτή η τάση, αφού, αν επιδιώκουμε περαιτέρω ανάπτυξη του αναρχισμού ως ρεύματος λαϊκής απελευθέρωσης και χειραφέτησης, είναι σωστό να περιμένουμε μέχρι οι αναρχοκομμουνιστές να είναι σε θέση να αντιταχθούν στους αυταρχικούς συνασπισμούς με έναν ισχυρό, επίμονο ελευθεριακό συνασπισμό με ένα ομοιογενές πρόγραμμα καταστροφής και ανοικοδόμησης και ομοιογενείς τακτικές.
Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να υπάρξει η πλήρης συμμετοχή στην κοινωνία όλων εκείνων μεταξύ των εργατικών μαζών που έχουν ξεγελαστεί από τα καθημερινά ψέματα του αστικού τύπου και από κάποια επαναστατική δημαγωγία και που συνεχίζουν να αγνοούν, να παρεξηγούν και ακόμη και να περιφρονούν το ιδανικό για το οποίο τόσοι πολλοί έχουν θυσιάσει και συνεχίζουν να θυσιάζουν τη ζωή τους, την ελευθερία τους και μια ευτυχισμένη ζωή.
1ο Ιταλικό Τμήμα της Διεθνούς Αναρχικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας
*Μετάφραση: Αργύρης Αργυριάδης
**Στη φωτογραφία ο Τζιουζέπε Μπιφόλκι
