Προλογικό Σημείωμα*: Την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026 μετά από σύντομη ασθένεια ο αναρχικός Barry Pateman πέθανε στο νοσοκομείο. Ο Barry υποστήριξε πολλά άλλα έργα, από τον Αναρχικό Μαύρο Σταυρό μέχρι την Κοινωνική Λέσχη Alexander Berkman, αλλά ήταν στην καρδιά της Βιβλιοθήκης Kate Sharpley (ΚSL) για 35 χρόνια. Ως φόρο τιμής παραθέτω ένα εξαιρετικό άρθρο του σχετικά με το πώς είναι να ανακαλύπτεις την αναρχική ιστορία, πώς είναι να σε βλέπουν ως μέρος αυτής της ιστορίας και την πολύπλοκη φύση των παλαιότερων αναρχικών κινημάτων. Έχοντας γνωρίσει τον Πάτεμαν στις ΗΠΑ θεωρώ ότι αφήνει πίσω, μια μεγάλη παρακαταθήκη και έμπνευση για τους νεώτερους.
Όταν το KSL εξέδωσε την πρώτη μας έκδοση, το "Personal Recollections of the Anarchist Past" του George Cores το 1992, υπήρχε πραγματικά έλλειψη καλών, ακριβών και ενημερωτικών βιβλίων, άρθρων ή φυλλαδίων για την ιστορία του αναρχισμού. Τα έργα του Paul Avrich ήταν το χρυσό πρότυπο - εξαντλητικά ερευνημένα και αξιόπιστα - και άλλα περιστασιακά διαμάντια έλαμψαν από το σωρό. Μέρος του διαθέσιμου υλικού, ωστόσο, ήταν ανησυχητικά εσφαλμένο και πρέπει να το αποδώσουμε εν μέρει στην έλλειψη πρωτογενούς υλικού που οδήγησε τους συγγραφείς να κάνουν παράξενες υποθέσεις για τους ανθρώπους και τις ιδέες τους. Μέσα σε είκοσι περίπου χρόνια, τα πράγματα είχαν αλλάξει πέρα από κάθε αναγνώριση. Το 1992 είχα διαβάσει λίγο πολύ κάθε βιβλίο και φυλλάδιο για την ιστορία του αναρχισμού. Τώρα έχει υπάρξει μια σχετική έκρηξη στο διαθέσιμο υλικό. Βιβλία, φυλλάδια, άρθρα και αναρτήσεις ιστολογίου εμφανίζονται συνεχώς και, με έναν μάλλον παρήγορο τρόπο, είναι αδύνατο να τα διαβάσει κανείς όλα - ειδικά τα τελευταία, και αυτό δεν λαμβάνει καν υπόψη τις κάποτε σπάνιες και δυσπρόσιτες εφημερίδες και φυλλάδια που είναι πλέον διαθέσιμα για ανάγνωση στο διαδίκτυο, καθώς και την ψηφιοποίηση επιστολών και φυλλαδίων που κάποτε θα έπρεπε να ταξιδέψει κανείς σε όλο τον κόσμο για να τα δει.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί η πρόσφατη πλημμύρα; Λοιπόν, θυμάμαι τον Άλμπερτ Μέλτζερ να μιλάει για την ακαδημαϊκή έρευνα μουρμουρίζοντας απαίσια «Όταν αυτοί οι τύπο τελειώσουν με τον Μαρξισμό, θα ξεκινήσουν από εμάς», αλλά θα ήθελα να πιστεύω ότι σε όλα αυτά υπάρχει ένα αυξανόμενο γνήσιο ενδιαφέρον για το τι είναι ο αναρχισμός, πώς αναπτύχθηκε και ποιες επιρροές είχε στον κόσμο γύρω μας. Οι ίδιοι οι αναρχικοί επιθυμούν να διατηρήσουν και να προβάλουν τη δική τους ιστορία και επιθυμούν να έχουν πρόσβαση και άλλοι σε αυτήν. Το βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρον επειδή πριν από λίγο καιρό μπήκα κι εγώ ο ίδιος στην ιστορία. Για ένα διάστημα, μια πληθώρα φοιτητών, κυρίως, ήθελαν να μου πάρουν συνέντευξη για τις αναρχικές δράσεις και τα κινήματα στα οποία είχα συμμετάσχει. Πρέπει να πω ότι ήταν λίγο κολακευτικό, στην αρχή. Ποτέ δεν είχα θεωρήσει τον εαυτό μου ιδιαίτερα σημαντικό (πάντα έβαζα τα γραμματόσημα στους φακέλους και έκλεινα τις αίθουσες συσκέψεων κ.λπ.), αλλά ίσως ήμουν πραγματικά ένας παίκτης - ακόμα κι αν πολλές από τις ερωτήσεις ήταν αν γνώριζα τον τάδε και πώς ήταν. Όλα έγιναν λίγο ενοχλητικά όμως. Ήξεραν περισσότερα για μένα από εμένα. Θα παρέθεταν ένα φυλλάδιο που είχα γράψει εδώ, μια συνάντηση στην οποία είχα μιλήσει εκεί - καμία από τις οποίες δεν μπορούσα να θυμηθώ με απόλυτη σαφήνεια. Άρχισα να ανησυχώ ότι δεν τους έδινα τις απαντήσεις που ήθελαν. Συχνά ήταν σαν ευγενικοί δάσκαλοι που προσπαθούσαν να οδηγήσουν τον αδέξιο μαθητή στη σωστή απάντηση. Ένας νεαρός άνδρας ειδικότερα ανησυχούσε πολύ για την αδιάφορη δήλωσή μου ότι πολλά από αυτά που είχα γράψει δεν ήταν ακριβώς μελετημένα αλλά διαισθητικά και συχνά γεμίζοντας κενά ώστε να μπορέσουμε να έχουμε την εργασία έτοιμη για εκτύπωση την επόμενη μέρα, και δεν μπορούσα καν να θυμηθώ το ψευδώνυμο που είχα χρησιμοποιήσει για να το γράψω. Απρόθυμα τερμάτισα αυτές τις σχέσεις. Δεν πηγαίναμε πουθενά. Ήξερα ότι θα τελείωνε με δάκρυα, οπότε έπρεπε να φύγω.
Ελεύθερος άνθρωπος, αφημένος στα βιβλία και τις αναμνήσεις μου, ο κόσμος πήρε μια λάμψη πολύ αργά το καλοκαίρι. Λάτρεψα τον ήλιο της ενηλικίωσης, έδωσα μερικές ομιλίες νομίζοντας ότι είχα συμβουλές να προσφέρω στους νεότερους (εκ των υστέρων, δεν είχα καμία αξία να πω) και μετά μάζεψα τις βαλίτσες και αποσύρθηκα στην ιστορία. Όταν εμφανίστηκα, άρχισα να διαβάζω, για ευχαρίστηση, μερικές νέες δημοσιεύσεις - αναρτήσεις ιστολογίου, βιβλία/διατριβές οτιδήποτε, για γεγονότα στα οποία είχα συμμετάσχει και άρθρα που είχα βοηθήσει να γραφτούν. Το πρόβλημα ήταν ότι πραγματικά δεν μπορούσα να αναγνωρίσω τι γραφόταν. Δεν ήταν όπως το θυμόμουν και δεν ένιωθα καθόλου όπως έλεγαν. Υπήρχαν πιθανώς καλοί λόγοι γι' αυτό - όχι μόνο ότι μερικοί από εμάς δεν πήραμε συνεντεύξεις, και η ομάδα/έκδοση/ομάδα υποστήριξής μας πιθανώς δεν θεωρούνταν ιδιαίτερα σημαντική από τον συγγραφέα. Άλλωστε, δεν μπορείς να καλύψεις τα πάντα, έτσι δεν είναι; Κάθε ιστορικός πρέπει να έχει κάποιες προτεραιότητες. Σήκωσα τους ώμους μου και επέστρεψα σε άγνωστους αναρχικούς του δέκατου ένατου και των αρχών του εικοστού αιώνα. Για να είμαι ειλικρινής, αυτό μου δημιουργούσε αρκετά προβλήματα. Κάτι, όμως, δεν ηρεμούσε και δεν μπορούσα να το αφήσω να ησυχάσει. Αν δεν μπορούσα να αναγνωρίσω σε αυτές τις «ιστορίες» τα κινήματα και τις δραστηριότητες στις οποίες συμμετείχα, τι θα μπορούσε να υποδηλώνει αυτό για όλες τις ιστορίες άλλων τόπων, ανθρώπων και περιόδων που παράγονταν;
Αυτό που νομίζω ότι κάνουμε στον τομέα της αναρχικής ιστορίας τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια είναι η δουλειά που ο John Locke περιέγραψε ως δουλειά των φιλοσόφων. Ήμασταν υποεργάτες στον κήπο της γνώσης. Καθαρίζαμε τα ερείπια από τον κήπο της ιστορίας για να βρούμε τα μοτίβα από κάτω και να αφήσουμε άλλους να τα φυτέψουν. Τα ερείπια ήταν τα ερείπια του χρόνου και τα ερείπια προηγούμενων συγγραφέων, πολλοί από τους οποίους δεν είχαν πρόσβαση σε αυτήν την πλημμύρα πρωτογενούς υλικού που αναφέρθηκε προηγουμένως, ή απλώς διαστρεβλώθηκαν από τις δικές τους προκαταλήψεις ως προς το τι ήταν οι αναρχικοί και τι ήταν ο αναρχισμός. Και το καθάρισμα των ερειπίων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Είναι συχνά μοναχική δουλειά, μερικές φορές εξωφρενικά σχολαστική και απαιτεί υπομονή και αδιάκοπη προσπάθεια που μπορεί να είναι αρκετά εξαντλητική. Φυσικά, όταν καθαρίζουμε τα ερείπια, βάζουμε σωρούς από αυτά πίσω από το υπόστεγο του κήπου ή δίπλα στον τοίχο του κήπου και αυτοί οι σωροί μπορούν να δημιουργήσουν τα δικά τους προβλήματα, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι κάποια ωραία και συναρπαστική δουλειά, στην παράδοση του Paul Avrich, έχει πραγματοποιηθεί σε αυτό το πλαίσιο. Έπρεπε να ξανασκεφτούμε τι νομίζαμε ότι γνωρίζαμε για το ιδανικό μας. Μας άνοιξαν τα μάτια για την ουσιαστική παρουσία αναρχικών και αναρχισμού σε χώρες όπου αρχικά πιστεύαμε ότι είχαν τα ελάχιστα ίχνη τους. Η κατανόησή μας για αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «εξέχουσες προσωπικότητες» έχει αυξηθεί, αποκαλύπτοντάς τους ως πολύ πιο περίπλοκους ανθρώπους από ό,τι νομίζαμε προηγουμένως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουμε καταφέρει να δούμε πιο καθαρά το αναρχικό περιβάλλον στο οποίο ανήκαν και, κατά συνέπεια, έχουμε καταφέρει να χαρτογραφήσουμε ορισμένες από τις κοινωνικές, προσωπικές και πολιτικές δυναμικές αυτού του περιβάλλοντος και πώς αυτό μπορεί να έχει διαμορφώσει το γραπτό τους λόγο.
Υπάρχει επίσης μια πολύ πιο κοινή υπόθεση ότι ο αναρχισμός ήταν κάτι περισσότερο από αυτές τις εξέχουσες φωνές. Χάρη σε πρόσφατες εργασίες, μπορούμε να δούμε περισσότερους από τους «άγνωστους», εκείνους των οποίων οι προσπάθειες κράτησαν τον αναρχισμό ζωντανό σε απελπιστικούς καιρούς, εκείνους που αντεπιτέθηκαν στον καπιταλισμό σε όλες τις μορφές του, εκείνους που υποστήριζαν στους χώρους εργασίας, στην ομάδα αντίστασης στα ενοίκια, στη λογοτεχνική εταιρεία, στις παμπ κ.λπ. για αυτό που πίστευαν. Εκείνους που έβγαλαν τις καρέκλες και πούλησαν τις εφημερίδες. Αυτές είναι δελεαστικές ματιές ανθρώπων για τους οποίους, πριν από δέκα χρόνια, δεν γνωρίζαμε τίποτα και αυτό έχει ανοίξει συναρπαστικούς νέους δρόμους έρευνας και στοχασμού. Τέλος, φυσικά, αυτή η πρόσφατη έρευνα μας έχει απαιτήσει να διερευνήσουμε την ιστορική αφήγηση του αναρχισμού που έχει γίνει γενικά αποδεκτή τόσο από τον ακαδημαϊκό χώρο όσο και, σε πολλές περιπτώσεις, από τους ίδιους τους αναρχικούς. Το πώς αναπτύχθηκε ο αναρχισμός, πότε και πού, και τι ήταν στην πραγματικότητα, συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και εξέτασης. Τουλάχιστον μπορούμε τώρα να νιώσουμε ότι ο «αναρχισμός» δεν έμεινε ανέγγιχτος από την ανθρωπότητα στον γαλάζιο ουρανό της φιλοσοφίας και ήταν απλώς το προϊόν λεπτών ή ιδιόρρυθμων μυαλών, αλλά, μάλλον, κάτι που συνεχώς διερευνούνταν, αξιολογούνταν και βελτιώνονταν από την πρακτική πολλών ανθρώπων. Μερικές φορές, μια πολύ καλή αναρχική ιστορία μπορεί να μας απομονώσει πού ακριβώς σε αυτό το φάσμα της διερεύνησης βρισκόταν ο αναρχισμός σε μια συγκεκριμένη περίοδο. Δεν μας βλάπτει, επίσης, να συνειδητοποιήσουμε ότι η «ιστορία» είναι οι πράξεις ή οι μη πράξεις ανδρών και γυναικών και όχι κάτι αυτοκρατορικό και μυστηριώδες με τους νόμους του κραταιού κινήματος.
Καθώς όλο και περισσότερες πληροφορίες έρχονται στο φως, βλέπουμε έργα που εξετάζουν τακτικά την ιστορία για να δώσουν κάποιο είδος απάντησης στο ερώτημα τι είναι ο αναρχισμός ή τουλάχιστον κάποια κατανόηση του τι ήταν. Μερικοί αναρχικοί έχουν τοποθετηθεί ως κληρονόμοι ενός συγκεκριμένου τύπου αναρχισμού (του πραγματικού, φυσικά) και προσπαθούν να δικαιολογήσουν τις τρέχουσες θέσεις τους υπό το πρίσμα μιας μάλλον προσεκτικής επιλογής από την αναρχική ιστορία. Είναι μια ελκυστική στρατηγική. Μπορεί να σημάνει το τέλος αυτών των κουραστικών συζητήσεων για το «Τι είναι ο αναρχισμός;» - συζητήσεις που φαίνεται να έχουν πάρει μεγάλο μέρος της ζωής μας και μας οδήγησαν και τους δύο να αφιερώνουμε πολύ περισσότερο χρόνο μιλώντας και διαφωνώντας μεταξύ μας, παρά με οποιονδήποτε άλλον, και έχουν γίνει μια συνεχής σειρά αδιάκοπων μουρμουρητών που τείνουν να συσκοτίζουν παρά να διευκρινίζουν. Έχουμε την απάντηση και αν μερικές φορές εξομαλύνουμε τις τραχιές άκρες του παρελθόντος, μπορούμε να την δικαιολογήσουμε ως βοήθεια που βοηθά στην προώθηση της αναρχίας τώρα. Κοιτάζοντας πίσω στη ζωή μου, νομίζω ότι το έχω κάνει αυτό μάλλον υπερβολικά. Τούτου λεχθέντος, δεν νομίζω ότι οι ιστορικοί, όσο αναρχικοί κι αν είναι, θα έπρεπε ποτέ να το κάνουν αυτό. Οι τραχιές άκρες του αναρχισμού, καθώς και οι φαινομενικά ομαλές και απλές περιοχές, θα έπρεπε να είναι το πεδίο δράσης τους· οι αντιφάσεις που αρχικά προβληματίζουν και οι ανωμαλίες που είναι πολύ ανησυχητικές για να αγνοηθούν. Οι ιστορικοί θα έπρεπε να είναι το εκνευριστικά νηφάλιο άτομο στο πάρτι που σας προειδοποιεί να μην θυμώνετε πολύ με την ιστορική ορθότητα των ιδεών σας. Η αμήχανη αλήθεια είναι ότι η εξόρυξη ρωγμών αναρχικής ιστορίας αποκλειστικά υπό το φως των δικών μας τρεχουσών ανησυχιών είναι στην καλύτερη περίπτωση ανιστορική και στη χειρότερη δυνητικά επικίνδυνη για το κίνημα. Τέτοιες μεθοδολογίες μπορούν εύκολα να απορρίψουν τις πολυπλοκότητες του αναρχισμού υπέρ παρήγορων και μάλλον μονοδιάστατων ερμηνειών. Μπορούν εξίσου εύκολα να μας οδηγήσουν σε λανθασμένα συμπεράσματα για το τι κάνουμε τώρα και πώς προχωράμε, επειδή μπορεί να έχουμε βγάλει λανθασμένα ή απλοϊκά συμπεράσματα τόσο για το τι πίστευαν οι άνθρωποι όσο και για το πώς οι πράξεις τους αντανακλούσαν αυτή την πεποίθηση. Ίσως υπάρχουν πολύ περισσότερα ερείπια που πρέπει να καθαριστούν πριν γίνουμε πολύ αλαζονικοί για να φυτέψουμε τον κήπο.
Το αντίθετο αυτής της προσέγγισης είναι η μάλλον κοινή τάση κάθε γενιάς νέων αναρχικών να πιστεύουν ότι η εμπειρία τους είναι πρωτοφανής και ότι όλα όσα έχουν συμβεί είναι σε μεγάλο βαθμό άσχετα. Κατά κάποιο τρόπο, τίποτα δεν υπήρχε πραγματικά πριν από εμάς και το μόνο που έχει σημασία είναι το τώρα. Φυσικά, υπήρχαν μερικοί σύντροφοι που ήταν πολύ διορατικοί, αλλά στην πραγματικότητα αντί να σκεφτόμαστε την ιστορία θα έπρεπε να κάνουμε πράγματα σήμερα. Οι συνθήκες έχουν αλλάξει τόσο πολύ και το παρελθόν είναι άσχετο. Και οι δύο θέσεις έχουν μια άβολη αλαζονεία (ακόμα κι αν δεν είναι σκόπιμη). Στην ουσία, οι βιωμένες εμπειρίες των αναρχικών από το παρελθόν είναι είτε άσχετες τελεία, είτε σημαντικές μόνο αν τις ζούσαν όπως θέλουμε να τις ζούμε. Το να μην νοιαζόμαστε καθόλου για το παρελθόν ή να αναζητούμε μόνο ένα συγκεκριμένο σκέλος του κινήματος υπονοεί ελάχιστο σεβασμό προς τον πλούτο των πεποιθήσεων των αναρχικών και ποιοι ήταν. Μπορεί επίσης να οδηγήσει είτε στην επαναλαμβανόμενη και αδιάκοπη επανάληψη μύθου μετά από μύθο που οδηγεί στη συνήθη σκυθρωπή ή επιθετική αντίδραση όταν αμφισβητούνται είτε στην επανεφεύρεση του τροχού των λαθών ξανά και ξανά, πιθανώς με την ελπίδα ότι αυτή τη φορά θα το κάνουμε σωστά. Ελπίζω ότι το έργο που παράγεται τώρα θα έχει ευεργετικό αντίκτυπο και στις δύο θέσεις.
Με όλα αυτά να έχουν ειπωθεί, υπάρχει μια ευπρόσδεκτη μείωση της αγιογραφίας όσον αφορά τους αναρχικούς και τον αναρχισμό στο μεγαλύτερο μέρος του νέου υλικού που εμφανίζεται. Πιστεύω μάλλον ότι οι αγιογραφικές αξιολογήσεις που δημιουργήθηκαν στο παρελθόν μπορεί κάλλιστα να ήταν μια κατανοητή αντίδραση στη δυσφήμιση που έχουν δεχθεί οι αναρχικοί από όλες τις πλευρές και η δημιουργία ή η εκ νέου ανακάλυψη ηρώων και ηρωίδων ήταν ένα απαραίτητο στάδιο στον τρόπο που ανταποκρινόμασταν στην ιστορία μας. Έχουμε προχωρήσει πέρα από αυτό τώρα και έχουμε παρουσιάσει μια πληρέστερη και πιο σύνθετη εικόνα ιδεών, κινημάτων και ανθρώπων. Έχουμε επίσης καταφέρει να εξετάσουμε τους προηγούμενους αναρχικούς με πολύ περισσότερο ρεαλισμό. Δεν μας βλάπτει να γνωρίζουμε ότι ο Άντολφ Φίσερ και ο Τζορτζ Ένγκελ δεν είχαν μιλήσει με τον Άλμπερτ Πάρσονς και τον Όγκουστ Σπάις για ένα χρόνο πριν από τις συλλήψεις τους και ήταν θυμωμένοι με αυτό που έβλεπαν ως κίνηση των τελευταίων προς τον ρεφορμισμό μέσα στους αγώνες του Εργατικού Κινήματος του Σικάγο. Το να τους βλέπουμε όλους ως τους «Μάρτυρες του Χέιμαρκετ» μπορεί να είναι μια υπέροχα συντομογραφία και εμβληματικός συμβολισμός. Το να συνειδητοποιούμε τις πολιτικές διαφορές και τις εντάσεις μεταξύ τους αποτίει σεβασμό στο ποιοι ήταν (όχι στο ποιοι τους κάναμε να είναι).
Ίσως το πιο συναρπαστικό αποτέλεσμα αυτής της πρόσφατης έρευνας είναι η ανακάλυψη του πόσο περίπλοκος ήταν ο αναρχισμός όταν ερμηνευόταν και βίωνε πολλοί προηγούμενοι σύντροφοι. Ένα παράδειγμα μπορεί να βοηθήσει εδώ. Ο Μπίλι ΜακΚουίν ήταν ένας εξαιρετικά γενναίος και αφοσιωμένος αναρχικός της ταξικής πάλης. Συμπαθώντας τις ιδέες του Γιόχαν Μοστ, με τον οποίο διατηρούσε τακτική αλληλογραφία, ο ΜακΚουίν θα συνέχιζε να πληρώνει ένα βαρύ τίμημα για τις αναρχικές του πεποιθήσεις, τις οποίες θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε ως την πρωτοκαθεδρία της πάλης της εργατικής τάξης, τη σημασία της βιομηχανικής δράσης στην πρόκληση της αναρχίας και μια έντονη αντιθρησκευτικότητα. Η εφημερίδα που βοήθησε στην έκδοση με τίτλο The Free Commune , ωστόσο, είχε χώρο για τον χριστιανικό αναρχισμό του Τζον Κ. Κένγουορθι και διαφήμιζε χαρούμενα την ατομικιστική εφημερίδα «Ο Αετός και το Φίδι» (που της έστειλε ο Μαξ Νέτλαου) στην τρίτη της έκδοση το 1899 - όλα αυτά ενώ χλεύαζε τις συναισθηματικές και υποκριτικές αντιδράσεις των «μεταρρυθμιστών» στη δολοφονία της αυτοκράτειρας Ελισάβετ της Αυστρίας από τον Ιταλό αναρχικό Λουίτζι Λουκένι τον Σεπτέμβριο του 1898. Αυτού του είδους οι φαινομενικές αντιφάσεις δεν αποτελούν μεμονωμένα παραδείγματα. Μπορούμε να τα δούμε στην απεικόνιση του Chris Ealham, όπου νεαρά μέλη της CNT-FAI διαβάζουν Κροπότκιν και Στίρνερ, ενώ επηρεάζονται βαθιά και από τους δύο, ή στην άρνηση αναμφισβήτητα γενναίων αγωνιστών του IWW να αρνηθούν στην Έμμα Γκόλντμαν να μιλήσει για την αντισύλληψη στην αίθουσα τους. Ό,τι κι αν σημαίνει αυτό, θα προσφέρει πρόσφορο έδαφος για περαιτέρω εργασία. Θα μπορούσαμε να τολμήσουμε να υποθέσουμε ότι μια τρέχουσα τάση που βλέπουμε για απόλυτη ιδεολογική καθαρότητα στον αναρχισμό δεν ήταν, στο παρελθόν, τόσο κοινή όσο νομίζαμε και όταν ήταν παρούσα δεν ήταν ένα ιδιαίτερα όμορφο θέαμα. Θυμηθείτε ότι οι αναρχικοί έχουν σκοτώσει ο ένας τον άλλον εξαιτίας αυτού.
Φυσικά, όλη αυτή η πολυπλοκότητα που ανακαλύπτεται αλλάζει την ιστορική αφήγηση του αναρχισμού σε σχέση με άτομα, οργανώσεις και τάσεις. Αμφισβητεί την απονομή της σημασίας με βάση τις δικές μας προκαταλήψεις και επιτρέπει κάθε είδους επανεκτίμηση. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τα έργα των Chris Ealham και Agustin Guillamon, (1) για παράδειγμα, που μας επέτρεψαν να δούμε την κεντρική σημασία των Επιτροπών Άμυνας CNT-FAI στις 19 Ιουλίου 1936 και, μεταξύ τους, έχουν σχεδόν εξαλείψει την μάλλον ρομαντική ιδέα για το πόσο υπέροχα αυθόρμητη ήταν η ισπανική αναρχική πρακτική. Αυτές οι Επιτροπές συμμετείχαν ενεργά στις κοινότητες όπου ζούσαν και ήταν επίσης απασχολημένες με τον σχεδιασμό της επανάστασης που επιδίωκαν να φέρουν. Όταν ήρθε η ώρα, μπορούσαν τόσο να αμφισβητήσουν τον στρατό όσο και να δημιουργήσουν δομές που να διατηρούν τις κοινότητες της εργατικής τάξης εφοδιασμένες με τρόφιμα και υλικά. Και οι δύο συγγραφείς έχουν επίσης αναλογιστεί και διερευνήσει τη φύση των εντάσεων εντός της CNT. Χρησιμοποιώντας τα βιαστικά γραμμένα πρακτικά των ντόπιων και άλλων πηγών, απεικονίζουν την έντονη και συγκεχυμένη αντίθεση σε ορισμένες από τις θέσεις των Ανώτερων Επιτροπών της CNT, ενώ εξακολουθούν να είναι αλυσοδεμένοι από την αφοσίωση σε μια οργάνωση που σήμαινε τόσα πολλά για αυτούς τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν τους. Αυτή η συναισθηματική δέσμευση σήμαινε ότι πολλοί cenetistas μπορούσαν να έχουν τα πόδια τους σε περισσότερες από μία από τις πολλές, πολλές τάσεις που στροβιλίζονταν στην οργάνωση - μερικές από τις οποίες εξακολουθούμε να προσπαθούμε να κατανοήσουμε.
Ό,τι κι αν συμπεράνουμε όμως από όλα αυτά, ελπίζω ότι μαθαίνουμε να σεβόμαστε τις ιδέες των ιστορικών μας συντρόφων και φροντίζουμε να μην τις βλέπουμε ως απλές, μονοδιάστατες ή να μην τους λείπει η νοημοσύνη και η πολιτική μας πολυπλοκότητα. Ακόμα κι αν δεν ήταν αυτό που κάποτε νομίζαμε ότι ήταν ή πραγματικά θέλαμε να είναι, μπορούμε να προσπαθήσουμε να δούμε τον κόσμο τους μέσα από τα δικά τους μάτια και όχι μέσα από τα δικά μας.
*Μετάφραση: Αργύρης Αργυριάδης.
