Σημείωση Μεταφραστή*: Προεκτείνοντας τη ρήση του Ντεζάκ «την εξουσία την είδαμε. Και τα έργα της την καταδικάζουν», το ίδιο ισχύει και για την Αριστερά, σε όλες τις εκδοχές. Σε αυτό το σημαντικό σχόλιο, ο Νόαμ Τσόσμκι μας υπενθυμίζει το πώς η αντιεξουσιαστική διορατικότητα του Μπακούνιν σε σχέση με την Αριστερά, δηλαδή τον εξουσιαστικό σοσιαλισμό, προέβλεψε την μετέπειτα δυστοπία που θα συνεχίζει να επιστρέφει ως τις μέρες μας ως τραγωδία αν δεν αποφασίσουμε να απεμπλακούμε από αυτήν και ως Αναρχικοί το αντιαυταρχικό κομμάτι του σοσιαλισμού να την αποτινάξουμε από πάνω μας.
Είναι τραγωδία και καταστροφή το γεγονός ότι η Αριστερά έχει αποδεχτεί την ιδέα των ανθρώπων ως ιστορικών προϊόντων, απλές αντανακλάσεις του περιβάλλοντός τους. Επειδή αυτό που προκύπτει από αυτό, φυσικά, είναι ότι δεν υπάρχει ηθικό εμπόδιο στο να τους διαμορφώσεις ώστε να είναι οτιδήποτε σου αρέσει. Αν οι άνθρωποι δεν έχουν καμία εσωτερική φύση, κανένα εσωτερικό ένστικτο για ελευθερία, αν δεν είναι θεμελιώδες στη φύση τους να έχουν ελεύθερη, δημιουργική, παραγωγική εργασία υπό τον έλεγχό τους, αν αυτό δεν είναι μέρος της φύσης τους, τότε δεν υπάρχει ηθικός λόγος να τους επιτραπεί αυτός ο χώρος. Μπορείτε απλώς να τα διαμορφώσετε σε οτιδήποτε θέλετε να είναι. Και μπορείτε να είστε η κεντρική επιτροπή, ή μπορείτε να είστε οι διευθυντές της εταιρείας, ή οι διευθυντές ενός φασιστικού κράτους, ή οτιδήποτε άλλο.
Είναι αρκετά ενδιαφέρον το γεγονός ότι οι σύγχρονοι διανοούμενοι έχουν κινηθεί σε συντριπτικό βαθμό προς τη μία ή την άλλη από αυτές τις κατευθύνσεις. Ο Μπακούνιν το προέβλεψε αυτό στα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι μια πρόβλεψη των κοινωνικών επιστημών που έχει γίνει τόσο δραματικά αληθινή που είναι μία από τις καλύτερες που έχουν γίνει ποτέ. Η διαφωνία του με τον Μαρξ, και αυτό ήταν πολύ πριν από τον Λενινισμό. Προέβλεψε πολύ προφητικά ότι η ανερχόμενη τάξη των διανοουμένων, που μόλις τώρα άρχιζαν να αναγνωρίζονται ως τάξη στη σύγχρονη βιομηχανική κοινωνία, ουσιαστικά θα ακολουθούσε μία από τις δύο κατευθύνσεις.
Μερικοί διανοούμενοι πίστευαν ότι οι αγώνες της εργατικής τάξης θα τους προσέφεραν την ευκαιρία να ξεσηκωθούν και να πάρουν την κρατική εξουσία στα χέρια τους. Και σε εκείνο το σημείο, είπε, θα γίνονταν η κόκκινη γραφειοκρατία που θα δημιουργούσε τη χειρότερη τυραννία που γνώρισε ποτέ ο κόσμος, φυσικά όλα προς το συμφέρον των εργατών. Αυτή είναι η μία κατεύθυνση. Αντίθετα, άλλοι διανοούμενοι θα συνειδητοποιούσαν ότι δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσεις εξουσία με αυτόν τον τρόπο. Επομένως, ο τρόπος για να αποκτήσεις εξουσία θα ήταν να συνδεθείς με αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε κρατικό καπιταλισμό και απλώς να γίνεις υπηρέτης της άρχουσας τάξης του. Τότε θα γίνεις ένας από τους διευθυντές ή ένας ιδεολόγος και ούτω καθεξής για το κρατικό καπιταλιστικό σύστημα.
Και όπως το έθεσε, αυτοί οι άνθρωποι θα «χτυπήσουν τον λαό με το ραβδί του λαού». Με άλλα λόγια, θα μιλούν για δημοκρατία, αλλά στην πραγματικότητα θα χτυπούν τον λαό με το ραβδί της δημοκρατίας, το οποίο θα μετατρέψουν σε μηχανισμό καταναγκασμού. Υπάρχουν, λοιπόν, κάποιοι διανοούμενοι που πιστεύουν ότι μπορείς να αποκτήσεις εξουσία εκμεταλλευόμενος τους λαϊκούς αγώνες και άλλοι που πιστεύουν ότι θα αποκτήσεις εξουσία συσχετιζόμενος με τους ανθρώπους που ήδη έχουν οικονομική δύναμη.
Και νομίζω ότι αυτή ήταν μια πολύ ακριβής περιγραφή του αιώνα που τον ακολούθησε [τον Μπακούνιν]. Θυμηθείτε, αυτό είναι πενήντα χρόνια πριν από την επανάσταση των Μπολσεβίκων. Αλλά προέβλεψε με μεγάλη ακρίβεια τη μορφή της, καθώς και το ιδεολογικό της υπόβαθρο. Προέβλεψε επίσης με μεγάλη ακρίβεια τι συμβαίνει στις σύγχρονες κοινωνίες του βιομηχανικού κρατικού καπιταλισμού. Και κοιτάζοντάς το τώρα αναδρομικά 100 και πλέον χρόνια, μπορούμε να δούμε αυτή την εξέλιξη πολύ καθαρά.
Και νομίζω ότι αυτό εξηγεί ένα περίεργο γεγονός για την πνευματική ζωή του 20ού αιώνα, δηλαδή το πόσο εύκολο ήταν για τους ανθρώπους να μετατοπίζονται από τη μία θέση στην άλλη. Έτσι, το ίδιο άτομο που είναι απολογητής του Στάλιν τη μία χρονιά, είναι ένας υπερ-Αμερικανός πατριώτης την επόμενη, υποστηρίζοντας κάθε θηριωδία, εργαζόμενος στο Ινστιτούτο Χούβερ και συνεργαζόμενος με τα πιο αντιδραστικά ιδρύματα. Αυτή η μετάβαση, η οποία ονομάζεται «Η αλλαγή του Θεού που Απέτυχε», η οποία ήταν κάπως αυθεντική τα πρώτα χρόνια με ανθρώπους όπως η Σαλόνι (σωστά;) και άλλους, τελικά έγινε αστείο.
Στην πραγματικότητα, το βλέπουμε αυτό στη Ρωσία αυτή τη στιγμή. Οι χειρότεροι επίτροποι είναι τώρα αυτοί που είναι οι πιο παθιασμένοι με την ελεύθερη αγορά, τις επενδύσεις και τον πλουτισμό και ούτω καθεξής. Έκαναν τη μετάβαση πολύ εύκολα, και αυτό χρονολογείται από παλιά.Νομίζω ότι ο λόγος που δεν υπάρχει πραγματική μετάβαση είναι απλώς μια διαφορετική εκτίμηση για το πού βρίσκεται η εξουσία, αλλά με την ίδια υποκείμενη ιδεολογία. Η ιδεολογία είναι ότι χτυπάς τον λαό με το ραβδί του λαού.
Στην πραγματικότητα, αν κοιτάξετε τη σύγχρονη δημοκρατική θεωρία στη Δύση, είναι αξιοσημείωτα παρόμοια με αυτό. Έχει αξιοσημείωτα λενινιστικό χαρακτήρα. Αν σκεφτείτε την ηγετική τάση στη σύγχρονη δημοκρατική θεωρία στη Δύση, στο σκέλος της πολιτικής σκέψης όπως η Κάρολ Λάσγουελ και άλλοι, η οποία είναι μία από τις θεμελιώτριες της σύγχρονης πολιτικής επιστήμης. Και στη γενική σφαίρα έχουμε τους διανοούμενους του Γουίλσον, τους προοδευτικούς διανοούμενους των οποίων ο Βάλτερ Λίπμαν ήταν το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένας προοδευτικός διανοούμενος της δεκαετίας του 1920. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι ανέπτυξαν θεωρίες για τη δημοκρατία και είναι πολύ ενδιαφέρον ότι είναι πολύ Λενινιστικοί στον χαρακτήρα τους.
Η αντίληψη είναι ότι σε μια δημοκρατία υπάρχουν δύο κατηγορίες πολιτών. Υπάρχει το ευρύ κοινό, το οποίο ο Λίπμαν αποκαλεί αδαείς και περίεργους ξένους. Και ο Γκλάσγουελ λέει ότι είναι πολύ ηλίθιοι για να κάνουν οτιδήποτε, ότι δεν πρέπει να μας κατακλύζουν δογματισμοί για τον κοινό άνθρωπο που είναι πολύ ηλίθιος για να κάνει οτιδήποτε.
Υπάρχουν, λοιπόν, οι αδαείς και περίεργοι ξένοι, που αποτελούν περίπου το 90% του πληθυσμού. Και μετά υπάρχουν οι υπεύθυνοι άνδρες, οι σοφοί άνδρες, οι έξυπνοι άνθρωποι, οι άνθρωποι με ακεραιότητα και τιμή, η πνευματική αριστοκρατία - όπως και να τους αποκαλέσετε - και αυτοί πρέπει να κυβερνούν. Πρέπει να παίρνουν τις αποφάσεις, πρέπει να σκέφτονται, και ούτω καθεξής.
Ο ρόλος των μαζών, των αδαών και περίεργων ξένων, είναι απλώς να εμφανίζονται κάθε δύο χρόνια, να αποφασίζουν ποιος από τους έξυπνους θα είναι ο ηγέτης τους και μετά να πηγαίνουν σπίτι τους.
*Μετάφραση: Αργύρης Αργυριάδης
*Σχετικός σύνδεσμος στο Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=3gS6g41m_NU
