Τον Δεκέμβριο του 2024 ορισμένα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν τη διάσωση ενός Ουκρανού άνδρα με το γατάκι του στα βουνά της Ρουμανίας μετά τη διέλευση των συνόρων από την Ουκρανία (https://apnews.com/video/vladislav-duda-romania-ukraine-war-and-unrest-animals-33a8135128c34cea82824ac34dfd6e07 ). Παρέλειψαν να αναφέρουν τους λόγους για τους οποίους διέφυγε. Η Τσεχοσλοβακική Αναρχική Ένωση (ČAS) επικοινώνησε μαζί του για μια συνέντευξη.
Μια συνέντευξη με έναν αντιστασιακό του πολέμου που, αντί να πολεμήσει, διέφυγε από την Ουκρανία μέσω των ρουμανικών βουνών.
Αρχικά θα θέλαμε να σου ευχηθούμε καλή υγεία και ελπίζουμε ότι εσύ και το γατάκι σου είστε καλά. Θα μπορούσατε να συστηθείτε στους αναγνώστες μας;
Σας ευχαριστώ πολύ. Το όνομά μου είναι Vladislav Duda και είμαι 28 ετών. Είμαι δικηγόρος, αλλά πολύ γρήγορα συνειδητοποίησα ότι αυτός ο τομέας έχει σχεδιαστεί για να παίρνει δωροδοκίες και όχι για να προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες.
Κατάγομαι από ένα μικρό χωριό δίπλα στην πόλη Bucha στην περιοχή του Κιέβου. Για άγνωστους λόγους τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης λένε στο υλικό τους ότι είμαι από το Χάρκοβο, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Κατά τα έτη 2022-24 ασχολήθηκα με τη δημοσιογραφία με βάση τους πολίτες. Δημοσίευσα πολλά υλικά σχετικά με τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα συστήματα επιβολής του νόμου και τα δικαστικά συστήματα της ουκρανικής κρατικής εξουσίας. Δυστυχώς, λόγω της λογοκρισίας, δεν δημοσιεύτηκαν πολλά υλικά σχετικά με τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη στρατιωτική σφαίρα.
Η γενναία σας απόδραση τράβηξε την προσοχή των διεθνών μέσων ενημέρωσης, αλλά τα τσεχικά μέσα ενημέρωσης σιώπησαν επειδή δεν ταιριάζει με την πολεμική τους προπαγάνδα. Μιλήστε μας για τη διάσχιση των βουνών προς τη Ρουμανία.
Αρχικά το σχέδιό μου ήταν να διασχίσω τα βουνά Maramures τον Μάιο του 2024. Αλλά στο τρένο για το Rakhiv στη Zakarpattia με έλεγξαν οι συνοριοφύλακες και έτσι αποφάσισα να πηδήξω από το τρένο. Δυστυχώς, το τρένο συνέχιζε να πηγαίνει αρκετά γρήγορα και τραυμάτισα το κεφάλι μου. Αφού έκανα ράμματα έμεινα δύο μήνες σε ένα ξενοδοχείο στο Rakhiv και νοσηλεύτηκα ως εξωτερικός ασθενής. Στις 28 Ιουλίου όταν έφευγα από ένα σούπερ μάρκετ δέχθηκα επίθεση από έναν αστυνομικό του τοπικού αστυνομικού τμήματος. Με οδήγησε παρά τη θέλησή μου στο κέντρο επιστράτευσης στο Rakhiv. Εκεί με κρατούσαν όλη την ημέρα σε ένα κλουβί και με φρουρούσαν ένοπλοι άνδρες, παρά τα έγγραφά μου που επιβεβαίωναν ότι είμαι ακατάλληλος για στρατιωτική θητεία επειδή πάσχω από ΔΕΠΥ και ΙΨΔ από την παιδική μου ηλικία. Αλλά αφού οι φίλοι μου άρχισαν να εφιστούν την προσοχή στη θεραπεία μου, αφέθηκα ελεύθερος. Στη συνέχεια, ένας δικαστής διέταξε τον εισαγγελέα να κινήσει ποινική διαδικασία εναντίον των αξιωματικών και των ανθρώπων που με φυλάκισαν παράνομα. Αλλά ο στρατιωτικός εισαγγελέας σταμάτησε αυτές τις διαδικασίες τις οποίες δικαιολόγησε με δηλώσεις των δραστών που δήλωσαν ότι ήμουν υπό κράτηση οικειοθελώς. Ο εισαγγελέας που διερεύνησε την υπόθεση αυτή, ο Andrei Sokolov, δήλωσε επίσημα ότι δεν είχα την ιδιότητα του δημοσιογράφου. Αργότερα, ο δικαστής αρνήθηκε να αναγνωρίσει αυτή την περίσταση ως επαρκή για να αναστείλει τον εισαγγελέα από την έρευνα.
Λόγω της αυστηρής φύλαξης του τμήματος των βουνών που οδηγεί στα σύνορα, έπρεπε να μείνω στο Rakhiv μέχρι τις αρχές του χειμώνα. Επιτέλους, στις 28 Νοεμβρίου 2024, όταν μόνο ένας μικρός αριθμός συνοριοφυλάκων παρέμεινε στα βουνά, μπόρεσα επιτέλους να ξεκινήσω τη διέλευση. Παρά την κακοκαιρία, συνάντησα άλλους δύο άνδρες στα βουνά που προσπαθούσαν να διασχίσουν τα σύνορα. Και στις 6 Δεκεμβρίου, αφού καλύψαμε περισσότερα από 40 χιλιόμετρα σε χιονισμένα ορεινά μονοπάτια (από 50 έως 140 εκατοστά χιόνι) περάσαμε τα σύνορα μεταξύ Ουκρανίας και Ρουμανίας. Δυστυχώς, κατά την κατάβαση στη ρουμανική πλευρά η κλίση είναι πάνω από 45 μοίρες και πέσαμε στο ποτάμι. Με τράβηξε έξω η ρουμανική ομάδα διάσωσης.
Γιατί επιλέξατε τη διάσχιση των Καρπαθίων Ορέων για τη διαφυγή σας στη Ρουμανία; Τουλάχιστον 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εκεί μέχρι στιγμής. Ποιες είναι οι επιλογές για να φύγετε από την Ουκρανία και να αποφύγετε την επιστράτευση; Ποια θα ήταν η συμβουλή σας σε άλλους ανθρώπους που προσπαθούν να δραπετεύσουν;
Στην Ουκρανία η ζωή ενός ατόμου, που δεν είναι υπάλληλος ενός κρατικού μηχανισμού ή δεν πληρώνει αυτούς που τον επιστρατεύουν στο στρατό, είναι άχρηστη. Η θέση μου είναι απλή - προτιμώ να πεθάνω για την ελευθερία μου παρά για τα συμφέροντα διεφθαρμένων γραφειοκρατών.
Δεν υπάρχουν πολλοί τρόποι για να ξεφύγεις από την Ουκρανία. Οι άνδρες συνήθως είτε διασχίζουν κολυμπώντας τον ποταμό Tisza ή τον Δνείστερο (Dniester) είτε περπατούν για αρκετές εβδομάδες μέσα από τα βουνά προς τη Ρουμανία. Τα σύνορα με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία φυλάσσονται αυστηρά και η Πολωνία, σε αντίθεση με τα πρότυπα της Σύμβασης της Γενεύης για τα δικαιώματα των προσφύγων, παραδίδει τους άνδρες πίσω στις ουκρανικές υπηρεσίες ασφαλείας.
Η συμβουλή μου σε όσους θέλουν να ακολουθήσουν τα βήματά μου θα ήταν, μην φοβάστε τους κρατικούς γραφειοκράτες και φύγετε από την Ουκρανία με την πρώτη ευκαιρία. Είναι προτιμότερο να θεωρηθείς δειλός στα μάτια των αρχών και των πιστών σε αυτές ανθρώπων, αλλά να μείνεις ζωντανός, παρά να γίνεις ήρωας πολέμου αλλά να χάσεις τη ζωή ή την υγεία σου, ενώ οι ρωσικές και ουκρανικές αρχές επωφελούνται από τον πόλεμο.
Το να διαφύγεις με τη βοήθεια ενός λαθρεμπόρου μπορεί να κοστίσει πάνω από 100 000 CZK, που είναι πολλά χρήματα που ο απλός εργαζόμενος στην Ουκρανία δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά, σωστά; Σκεφτήκατε αυτή την επιλογή;
Η απόδραση μέσω λαθρεμπόρου στην Ουκρανία κοστίζει 1.000-15.000 δολάρια ΗΠΑ. Αλλά δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι ο λαθρέμπορος είναι ένας μυστικός υπάλληλος των μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος παίρνει μόνο τις τελευταίες σας οικονομίες και στη συνέχεια σας αναγκάζει να καταταγείτε, χωρίς κατάλληλη εκπαίδευση, για να πεθάνετε στην πρώτη μάχη με τον ρωσικό στρατό.
Γνωρίζω παραδείγματα όταν οι Μυστικές Υπηρεσίες οργάνωναν κυκλώματα όπου προσέφεραν συνοδεία στα σύνορα έναντι χρημάτων. Αργότερα, αφού έπαιρναν τα χρήματα, οδηγούσαν τους άνδρες σε μια παγίδα που είχε στήσει η ουκρανική συνοριοφυλακή. Στη συνέχεια, η Συνοριοφυλακή παρέδιδε τους άνδρες στο κέντρο στρατολόγησης του στρατού το οποίο, βασιζόμενο σε παραποιημένες ιατρικές εκθέσεις, κήρυξε το 99% των ανδρών κατάλληλους για στρατιωτική θητεία παρά τους ιατρικούς περιορισμούς τους και τους έστελνε στον πόλεμο. Υπό το πρίσμα αυτών των πληροφοριών δεν εξέτασα την επιλογή της διαφυγής με λαθρεμπόρους, αλλά επεξεργάστηκα το δικό μου σχέδιο διαφυγής από την Ουκρανία.
Ας επιστρέψουμε στην εποχή πριν από την απόδρασή σας. Γιατί αποφασίσατε να φύγετε από την Ουκρανία; Μπορείτε να περιγράψετε τους λόγους για τους οποίους δεν θέλατε να πολεμήσετε;
Από το 2014, μετά το Μαϊντάν, μιλάω ενεργά κατά των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών από τις ουκρανικές αρχές. Στην Ουκρανία όποιος τολμά να εναντιωθεί στις αρχές διώκεται. Η ουκρανική Ειδική Υπηρεσία οργανώνει την παρακολούθηση και τη δίωξη των ανθρώπων που δεν συμφωνούν με τις μεθόδους κακοποίησης και βασανιστηρίων της Μυστικής Υπηρεσίας. Με εκφοβίζει η Υπηρεσία Ασφαλείας και τα τσιράκια της εδώ και 10 χρόνια. Κατασκευάζουν ποινικές υποθέσεις, καταστρέφουν τη δημόσια φήμη και προσπαθούν να κάμψουν το ηθικό όσων αγωνίζονται ενάντια στο εγκληματικό καθεστώς. Βαρέθηκα να είμαι στόχος των ουκρανικών δομών εξουσίας και έτσι αποφάσισα να εγκαταλείψω τη χώρα. Μου αρέσει η χώρα μου, αλλά απεχθάνομαι αυτό το εγκληματικό καθεστώς εξουσίας. Έχω ειρηνιστικές και αναρχικές απόψεις και γι' αυτό είναι απαράδεκτο για μένα να πάρω τα όπλα και να συμμετάσχω σε οποιεσδήποτε στρατιωτικές ενέργειες. Δεν θέλω να πεθάνω για τα συμφέροντα διεφθαρμένων αξιωματούχων που θα φύγουν από τη χώρα με τα χρήματα που έχουν κλαπεί από τους απλούς ανθρώπους μόλις τελειώσει ο πόλεμος.
Είστε από την περιοχή της Bucha, η οποία αναφέρθηκε πολύ στα μέσα ενημέρωσης σε σχέση με τα εγκλήματα πολέμου του ρωσικού στρατού. Τι συνέβη εκεί; Πώς αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τα επακόλουθα;
Δεν παρακολουθώ τις ειδήσεις, αλλά έχω ακούσει για τον μεγάλο αριθμό σκοτωμένων αμάχων από στρατιώτες του Ramzan Kadyrov. Απ' όσο γνωρίζω, οι Ρώσοι στρατιώτες δεν συμμετείχαν στους μαζικούς πυροβολισμούς του πληθυσμού. Αυτό έγινε από μέλη των ειδικών δυνάμεων της Τσετσενίας. Αλλά μπορεί να κάνω και λάθος. Στην Bucha, η πλειοψηφία των ανθρώπων εξακολουθεί να επικοινωνεί στα ρωσικά, αλλά κάποιοι επιμένουν να χρησιμοποιούν τα ουκρανικά. Στο Χάρκοβο το 99% του πληθυσμού μιλάει μόνο ρωσικά και στο Κίεβο όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στο γραφείο του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επικοινωνούν στα ρωσικά. Τα ουκρανικά χρησιμοποιούνται μόνο σε επίσημες εκδηλώσεις, οπότε το κύμα μίσους προς τη ρωσική γλώσσα που διαδίδεται μέσω των μέσων ενημέρωσης είναι ιδιότυπο. Τα ουκρανικά χρησιμοποιούνται μόνο στα δυτικά μέρη, επειδή είναι μητρική γλώσσα για τους κατοίκους των δυτικών περιοχών. Στα ανατολικά και στο Κίεβο οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη ρωσική γλώσσα.
Ποια είναι η διάθεση του πληθυσμού και ποια η σχέση του με τον στρατό; Η λιποταξία, οι αποδράσεις και η αποφυγή στράτευσης αυξάνονται, ποιοι είναι οι λόγοι; Γιατί οι άνθρωποι δεν θέλουν να πολεμήσουν;
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι άνθρωποι υποστηρίζουν τον πόλεμο και την επιστράτευση, εάν δεν επηρεάζει προσωπικά τους ίδιους ή τους οικείους τους. Οι πραγματικοί πατριώτες πολεμούν ήδη ή σκοτώθηκαν. Γενικά, οι άνθρωποι έχουν θετική στάση απέναντι στο στρατό, αλλά μισούν το στρατιωτικό προσωπικό που αναγκάζει τους ανθρώπους να πάνε στον πόλεμο. Η πλειοψηφία των δραπετών και των λιποτακτών και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης δεν θέλουν να πεθάνουν για τα συμφέροντα των διεφθαρμένων αρχών. Τα παιδιά των αξιωματούχων δεν συμμετέχουν στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά τα περισσότερα από αυτά είναι επίσημα στη λίστα του στρατού ή συμμετέχουν μόνο «στα χαρτιά». Στην πραγματικότητα όμως τα σύνορα είναι ανοιχτά γι' αυτούς και ξοδεύουν τα χρήματα που έχουν κλαπεί από τον κρατικό προϋπολογισμό στο εξωτερικό. Ο πόλεμος κατά της διαφθοράς στην Ουκρανία είναι μόνο ένα σόου για τη διεθνή κοινότητα. Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι από τους διεφθαρμένους αξιωματούχους παραμένουν ελεύθεροι και χωρίς τιμωρία. Οι άνθρωποι δεν θέλουν να πολεμήσουν κάτω από αυτούς τους θεσμούς.
Πιστεύετε ότι υπάρχει ελπίδα για το τέλος των συγκρούσεων και την ειρηνική λύση; Ποιο σενάριο πιστεύετε ότι είναι ρεαλιστικό;
Όσο και τα δύο εμπόλεμα κράτη δεν κλέβουν όλα τα δυνατά χρήματα από τον προϋπολογισμό των φορολογουμένων και δεν αποκομίζουν όλα τα μεγαλύτερα υλικά κέρδη από τον πόλεμο - οι μάχες δεν θα τελειώσουν. Όταν και οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές ξεμείνουν από υλικούς πόρους, ο πόλεμος θα τελειώσει εκείνη την ίδια μέρα. Μην ξεχνάτε ότι κάθε πόλεμος τελειώνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Τι πιστεύουν η οικογένεια και οι φίλοι σας για την απόδρασή σας;
Δεν έχω φίλους στην Ουκρανία λόγω της δίωξης από τις ουκρανικές δυνάμεις ασφαλείας. Κάνουν απόβλητους τους ανθρώπους που αγωνίζονται για τη δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα διαδίδοντας συκοφαντίες γι' αυτούς και αναγκάζουν τους άλλους ανθρώπους να σταματήσουν να επικοινωνούν μαζί τους. Η μητέρα μου υποστηρίζει την απόφασή μου. Αλλά δεν επικοινωνώ με άλλα μέλη της οικογένειάς μου λόγω των δεσμών τους με τις Υπηρεσίες Ασφαλείας. Επιπλέον, ο πατέρας μου Andrij Duda, παραλίγο να με βάλει στη φυλακή βάσει φανταστικής κατηγορίας, επειδή μεταξύ των συγγενών του υπάρχουν μέλη της Υπηρεσίας Ασφαλείας.
Πώς είναι η ζωή σας ως μετανάστης; Φοβάστε την ουκρανική μυστική υπηρεσία; Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;
Εδώ, όπου βρίσκομαι σήμερα, αισθάνομαι ασφαλής. Δεν φοβάμαι τη Μυστική Υπηρεσία, έχω βρεθεί πολλές φορές στα όρια της ζωής και του θανάτου και αυτές οι καταστάσεις έχουν ενισχύσει το ηθικό μου. Δεν κρύβω την κατάστασή μου, τα προσωπικά μου στοιχεία ή την εμφάνισή μου. Είναι πιθανό η ουκρανική Μυστική Υπηρεσία να προσπαθήσει να με σκοτώσει ή να με επιστρέψει πίσω στην Ουκρανία, διότι έχω ήδη δεχθεί απειλές από άτομα που βρίσκονται κοντά στην Υπηρεσία Ασφαλείας. Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να επηρεάσει τις κοσμοθεωρίες μου και να με αναγκάσει να πάψω να πιστεύω σε αυτές. Τα σχέδια για το μέλλον είναι καλύτερο να κρατηθούν μυστικά, διαφορετικά είναι πολύ πιθανό να ματαιωθεί η υλοποίησή τους. Αλλά δεν θα με πείραζε να σκαρφαλώσω στο Έβερεστ.
Τι θα λέγατε σε όλους τους ανθρώπους στην Ουκρανία και τη Ρωσία, αν υπήρχε η ελπίδα να το διαβάσουν όλοι;
Θα ήθελα να συνειδητοποιήσουν ότι δεν έχει νόημα να δίνουν τη ζωή τους ή να αφαιρούν τη ζωή κάποιου άλλου με εντολή των αρχών που επωφελούνται από τον πόλεμο. Δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι στον πόλεμο, όλες οι ένοπλες συγκρούσεις τελειώνουν με διαπραγματεύσεις. Εκατομμύρια ζωές καταστράφηκαν από τη λαχτάρα των παγκόσμιων δυνάμεων για κυρίαρχο πολιτικό ρόλο. Αυτές οι ζωές δεν θα εκτιμηθούν ποτέ. Υπάρχει μια παροιμία - Ένας ζωντανός σκύλος είναι καλύτερος από ένα νεκρό λιοντάρι.
Σας ευχαριστούμε για τη συνέντευξη και σας ευχόμαστε τα καλύτερα.
Σας ευχαριστούμε που αναφερθήκατε σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα και για την υποστήριξή σας για ελεύθερες απόψεις χωρίς λογοκρισία.
*Το αρχικό δημοσίευμα στα αγγλικά είναι εδώ: https://www.anarchistcommunism.org/2025/03/03/interview-with-ukrainian-war-resister/ Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.
