logo2

 

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΜΕΡΙΖΙΩΤΗ

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Πολλοί θα περιμένουν σε αυτή την μικρή (αποσπασματική) ιστοριογραφική μελέτη να αναφέρω ως σημεία-σταθμούς τα γεγονότα και κάποια επεισόδια που διαδραματίστηκαν εκείνη την εποχή. Ως προς αυτό, θα απογοητευτούν, γιατί αυτά που θεωρώ σημεία-σταθμούς αλλά και καμπής για το αναρχικό κίνημα εκείνης της περιόδου, είναι: α) την πρώτη πανελλαδική συνάντηση των αναρχικών στην Πάτρα, όπου βρέθηκαν, συναντήθηκαν και συζήτησαν οι αναρχικοί/ές, ήταν μια πολιτική πράξη που δημιούργησε σε πολλούς συντρόφους/σες μεγάλες προσδοκίες ως προς το μέλλον του κινήματος, β) τη δημιουργία της πρώτης πανελλαδικής οργάνωσης των αναρχικών, δηλαδή την Ένωση Αναρχικών, που την θεωρώ την πρώτη προσπάθεια οργανωτικής συγκρότησης ενός μέρους του κινήματος, καμπή θεωρώ την αποτυχία αυτής της οργάνωσης λόγω απειρίας και λαθών, που μας εμπόδισαν να θέσουμε ένα πλαίσιο ώστε να λειτουργήσει αυτή η οργάνωση με έναν υποδειγματικό αναρχικό τρόπο, τόσο στην μορφή όσο και στο περιεχόμενο, αυτό είχε σαν αποτέλεσμα μετά από λίγο χρονικό διάστημα να διασπαστεί και να διαλυθεί. Από τότε και μέχρι σήμερα δεν ξανά παρουσιάστηκε ένας σοβαρός τρόπος πανελλαδικής αναρχικής συγκρότησης, εκτός από ένα ή δυο μονοθεματικά συντονιστικά.

Τα περισσότερα που έχουν γραφεί γύρω από την σύγχρονη ιστορία του κινήματος βρίθουν από υποκειμενισμό και εικοτολογία . Ακόμη και μια πανεπιστημιακή μελέτη διδακτορική διατριβή που έχω διαβάσει βρίθει και αυτή από ανακρίβειες και ελλείψεις γιατί αναφέρεται περισσότερο στο πολιτιστικό μέρος του κινήματος και ελάχιστα στο πολιτικό.

Προτού συνεχίσω επιτρέψτε μου να επισημάνω τρία πράγματα, επειδή σε συζήτηση με κάποιους συντρόφους μου είπαν να γράψω ότι σήμερα σε σχέση με το παρελθόν τα πράγματα στον αναρχικό χώρο είναι πολύ καλύτερα, τους είπα ότι είμαι ενάντια στο να μεταφέρω στους νεότερους ματαιοδοξία όπως επίσης είμαι ενάντια στην ωραιοποίηση καταστάσεων, για τον λόγο του ότι δεν έχει γραφτεί κάτι περιεκτικό για την ιστορία του κινήματος τα τελευταία σχεδόν 40 χρόνια σύγχρονης παρουσίας του στην Ελλάδα και χρειάζεται να ενημερωθούν όσοι – όσες το θέλουν και για να δουν επιπλέον (αν τους ενδιαφέρει) και να συγκρίνουν το χθες με το σήμερα επιβεβαιώνοντας ή απορρίπτοντας την άποψη μου, ότι εκτός από την κινηματική ιστορικότητα τα προβλήματα και οι ανεπάρκειες του κινήματος εδώ και δεκαετίες παραμένουν τα ίδια και σαν τον ατέρμονα κοχλία που στριφογύριζε γύρω από τον εαυτό του, δεν έχουν ούτε αρχή ούτε τέλος.

Επίσης δεν πρόκειται να εμπλακώ σε μια σχετικιστική συζήτηση αν μπορεί να γραφτεί με έναν “αντικειμενικό” τρόπο η ιστορία του α/α κινήματος της Ελλάδας, γιατί σύμφωνα με αυτή την ανιστόρητη λογική δεν θα γραφόταν τίποτα ιστορικό, κατ αυτόν τον τρόπο. “Ο αγώνας του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη” Μ.Κ, επίσης “… Ένα κίνημα που αγνοεί ή αποστρέφεται την κοινωνική ιστορία, αλλά και την ιστορικότητά του, δεν κάνει τίποτα άλλο από το να βρίσκεται διαρκώς στο νησί των λωτοφάγων… » Γ.Μ

Αυτή η μικρή ιστοριογραφική μελέτη ξεκίνησε με αφορμή την συζήτηση που έχει ανοίξει εδώ με θέμα: Ερώτηση για την Ένωση Αναρχικών και συμμετείχα προς το τέλος της (με ψευδώνυμο δημοσίευσης G ) άλλα και επώνυμα) σε αυτή την συζήτηση ενημέρωσα ότι θα ανοίξω άλλο νήμα και θα αρχίσω να παρουσιάζω ντοκουμέντα από εκείνη την εποχή, άγνωστα στους νεότερους/ες αλλά και σε πολλούς παλιούς/ες.

Όμως δεν γίνεται να παρουσιάσεις ντοκουμέντα έτσι νέτα σκέτα χωρίς να δίνεις μια εικόνα του κινηματικού αλλά και του πολιτικού περιβάλλοντος εκείνης της εποχής, γιατί πολλά θέματα θα γίνονταν ελάχιστα ή καθόλου κατανοητά από τους νεότερους/ες , άσε που και οι παλιότεροι/ες χρειάζεται να ξαναθυμηθούν κάποια πράγματα. Τα ντοκουμέντα που θα δημοσιεύσω είναι σχετικά και αφορούν αυτές τις δυο πανελλαδικές συναντήσεις των αναρχικών που προείπα. Αρχίζω συνοπτικά από το 1974 και θα σταματήσω το 1987, φυσικά η δεκαετία του ογδόντα χρίζει μιας μεγαλύτερης αναφοράς γιατί αποτέλεσε την δεκαετία που αυξήθηκε (μαζικοποιήθηκε, από το πολλοί μαζί) αριθμητικά το αναρχικό κίνημα, όπως επίσης είναι εποχή που έρχονται με έναν καταιγισμό φωτονίων ιδέες και τάσεις από το εξωτερικό που είναι τόσες ώστε αδυνατούμε να τις αφομοιώσουμε, να τις επεξεργαστούμε ώστε να τις εντάξουμε στην ελληνική πραγματικότητα και ιδιαιτερότητα. Η μελέτη αποτελείται από τρία μέρη, 1) μια συνοπτική παρουσίαση του αναρχικού κινήματος από το 1974 μέχρι το 1987, 2) μια συνοπτική παρουσίαση του πολιτικού περιβάλλοντος της εποχής, 3) τα ντοκουμέντα.

Ο γράφων εντάχθηκε στο αναρχικό κίνημα στα τέλη του 1979 και μέχρι το 2014 ήταν ενεργός κινηματικά πιστεύω ότι έχω μια όσο το δυνατόν πλήρη εικόνα για τα τεκταινόμενα, δεν αρνούμαι βέβαια τυχόν παραλήψεις μου και λάθος συμπεράσματα, γι αυτό είναι δεκτή και επιβεβλημένη οποιαδήποτε παρέμβαση βελτιώνει αυτή την ιστοριογραφική αφήγηση, (βέβαια μέσα σε συντροφικά πλαίσια) επίσης επειδή αναφέρομαι ως επί το πλείστον στην Αθήνα, όσοι/ες νομίζετε ότι έχω παραβλέψει κάποια γεγονότα ή κινηματικές διεργασίες που συνέβησαν στις άλλες πόλεις της χώρας ας το αναφέρουν.

Κάθε εποχή εκτός του ότι μπορεί να ανοίγει νέους ορίζοντες παράλληλα θρέφει και θρέφεται από τις αυταπάτες της, αυτές τις αυταπάτες καλούμαστε να ανιχνεύσουμε ώστε να μην της επαναλαμβάνουμε στο τώρα.

 Γιώργος Μεριζιώτης

Πειραιάς – Δραπετσώνα 18 / 4 / 2015

Για επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Μέρος Πρώτο

Μια συνοπτική παρουσίαση του αναρχικού κινήματος από το 1974 μέχρι το 1987

Η επανεμφάνιση των αναρχικών – ελευθεριακών ιδεών στην Ελλάδα, (σχεδόν 70 χρόνια (1) μετά από την πρώτη τους εμφάνιση) ήταν ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός, που πολλοί θέλησαν στην αρχή να αποκρύψουν ή να αποσιωπήσουν. Είναι στην νέα περίοδο, αρχής γενομένης από την εξέγερση του Πολυτεχνείου το ’73 ενάντια στην δικτατορία, όπου μέσα από τις στάχτες της καταστολής αυτής της εξέγερσης δηλώνει ξανά δημόσια και ανοικτά την παρουσία του και ο αναρχικός- ελευθεριακός λόγος. Αυτό σηματοδοτεί αλλά και νοηματοδοτεί το αναρχικό κίνημα και την μετέπειτα πορεία του, μέχρι και σήμερα.

Η πρώτη “γενιά” αναρχικών – όχι όλοι – αλλά τουλάχιστον αυτοί που ήταν φοιτητές στην Γαλλία και έζησαν τον Μάη του 68, ενώ μετά συμμετείχαν στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το 73 ήταν λίγο από όλα λ.χ, λίγο μποέμ, λίγο εργατιστές, λίγο σιτουασιονιστές, λίγο αβανγκάρντ, μπητ κουλτούρα και σαν κοινωνικά υποκείμενα λίγο φοιτητές, λίγο εργαζόμενοι και λίγο αυτοαπασχολούμενοι. Αρκετοί από αυτούς κατάγονταν από μικροαστικές ή μεσοαστικές οικογένειες . Ήταν συσπειρωμένοι γύρω από δυο εκδοτικούς “οίκους” και δυο περιοδικά, εκτός από έναν – δυο πυρήνες στην ουσία παρέες αναρχιζόντων ατόμων λίγο ετερόκλητων ιδεολογικά που είχαν σαν στέκια συνεύρεσης διάφορα καφενεία και καφετέριες στα Εξάρχεια. Οι αναρχικοί ήταν γεωγραφικά περιορισμένοι ως επί το πλείστον στα Εξάρχεια και πέριξ αυτών. Παρόλα αυτά η επιμονή τους και η υπομονή τους και ενώ καταστέλλονταν από την σταλινική αριστερά (που δεν ήθελε να δημιουργηθεί κίνημα από τα αριστερά της και μάλιστα αναρχικό) και το κράτος, κατάφερναν να σπάνε το γκέτο των Εξαρχείων και να απευθύνονται πιο πλατιά στην κοινωνία, μέσα από πορείες, εκδηλώσεις κλπ ενώ είχαν το ταξικό ζήτημα ψηλά στο θεματολόγιο τους.

Τα χρόνια αυτά οι κινητοποιήσεις ενάντια στην λιτότητα και τον αυταρχισμό της κυβέρνησης Καραμανλή, (δείτε προσθήκη) έπαιρναν πολλές φορές μορφές σύρραξης με του μπάτσους στους δρόμους και γίνονταν από εργάτες, φοιτητές και φτωχούς αγρότες, πολλές φορές έξω από τις κομματικές γραμμές και νόρμες. Οι αναρχικοί προσπαθούσαν να συμπορευτούν με αυτά τα ταξικά υποκείμενα, αλλού τα κατάφερναν, αλλού εμποδίζονταν από τα αριστερά κομματόσκυλα. “Εμείς είμαστε οι ρομαντικοί, οι προκλητικοί και οι οργισμένοι” διακήρυττε αναρχική προκήρυξη μετά τα επεισόδια της Πρωτομαγιάς του 1977. Επίσης ένα μέρος του φοιτητικού κινήματος του 1977-79 επηρεάστηκε από τον αναρχισμό, αντιεξουσιαστικοί πυρήνες δρουν ήδη στις πανεπιστημιακές σχολές, στις πολύμηνες καταλήψεις ενάντια στον νόμο 815 (1979), συγκρούονται με την αστυνομία αλλά και την ΚΝΕ (ΚΝΑΤ).

Τέλη της δεκαετίας του εβδομήντα η δεύτερη “γενιά” ( από αυτή την άποψη τόσο η πρώτη “γενιά” όσο και εμείς, κινηματικά ήμασταν ένα από τα νεότερα κινήματα της Ευρώπης, και ηλικιακά ένα κίνημα νεολαίας – γενιάς) αναρχικών αποτέλεσμα της δράσης της προηγούμενης “γενιάς” είναι οι περισσότεροι εργατόπαιδα ή κατάγονται από εργατικές οικογένειες . Αυτό είχε την σημασία του γιατί ο αναρχικός χώρος ειδικά της Αθήνας άρχισε να διασπείρεται στις εργατικές γειτονίες, να ξεφεύγει δηλαδή από τον περιορισμένο χώρο των Εξαρχείων και του ιστορικού κέντρου, δημιουργούνται οι πρώτες αναρχικές συσσωματώσεις στις λαϊκές συνοικίες λ.χ Αιγάλεω, Περιστέρι, Νίκαια και λίγο αργότερα στον Πειραιά, Βύρωνα, Ζωγράφου κλπ. Παράλληλα γίνονται οι πρώτες “δειλές” (γιατί ήμασταν πολύ νέοι ηλικιακά) προσπάθειες αυτόνομου συνδικαλισμού.

Επίσης αναρχικοί πρωτοστατούν το 1981- 82 στις πρώτες καταλήψεις στέγης, στην Βαλτετσίου στα Εξάρχεια, στην βίλα Στέλλα στο Ν. Ηράκλειο, τα Πατήσια, τη Θεσσαλονίκη και στο Ηράκλειο Κρήτης, ενώ τα στέκια ήρθαν λίγο μετά για να συμπληρώσουν τον καμβά της αντιεξουσιαστικής αυτοοργάνωσης εκείνης την εποχής. Ταυτόχρονα οι αναρχικές ιδέες άρχισαν να εξαπλώνονταν στην επαρχία με κύριο κορμό τις δυο μεγάλες πόλεις, στον βορά την Θεσσαλονίκη και στο νότο την Πάτρα. Άρχισαν σε αυτές τις πόλεις να εμφανίζονται οι πρώτες ομαδοποιήσεις που θα αποτελέσουν τι&sigm